MAKING OF

«Στην αρχή έφαγα τεράστιο πόλεμο»

«Στην αρχή έφαγα τεράστιο πόλεμο»

Ο θρύλος της κονσόλας Άκης Γκολφίδης μιλάει για τα πρώτα χρόνια στην Ελλάδα, τα Ζεστά Ποτά, τον Μίκη και τον Μάνο (Α’ ΜΕΡΟΣ).

ΤΟΥ ΒΥΡΩΝΑ ΚΡΙΤΖΑ

  

Aν ποτέ θελήσεις να βρεθείς σε ένα μέρος απόλυτης ησυχίας, τράβα προς τα έξω τη βαριά πόρτα των Sierra Studios και μπες στην κεντρική αίθουσα. Ο πιο ιστορικός εν ενεργεία τόπος ηχογραφήσεων στην Ελλάδα σου προκαλεί ένα δέος, σαν αυτό που πολλοί λογικά αισθάνονται όταν μπαίνουν σε εκκλησία ή τη Βουλή (ανάλογα με τα γούστα του καθενός).

Σήμερα είμαστε εδώ παρέα με τον Άκη Γκολφίδη. Έναν μηχανικό ήχου και παραγωγό που συνέδεσε το όνομά του με το Sierra από την πρώτη μέρα, πίσω στις αρχές των 80’s. Βάζοντας τη σφραγίδα του στον ήχο της ποπ μουσικής, φέρνοντας έναν αέρα ευρωπαϊκό και πολεμώντας τη λογική που υπαγόρευε ότι η φωνή του τραγουδιστή πρέπει να σκεπάζει τα όργανα. 

Αυτό τον καιρό ο ίδιος είναι δραστήριος κυρίως στην ομάδα της MIA Laboratories. «Στο Sierra πλέον έρχομαι μόνο για να βγάλω το φίδι απ' την τρύπα» μου εξηγεί, εννοώντας ότι τον καλούν όταν γίνει κανένα λάθος για να το διορθώσει, ως ο πιο έμπειρος.

Στο πρώτο μέρος της συνέντευξης-ποταμό που έδωσε στο Sounds Greek to me μιλάει με χιούμορ, ειλικρίνεια και ακρίβεια για τις πρώτες του δουλειές στο εξωτερικό, την ηχοληψία στην Ελλάδα, τα Ζεστά Ποτά, το "Viva Sahara", τον Θεοδωράκη, τον Χατζιδάκι και άλλα πολλά. Ησυχία, γράφουμε: 

 20190701 205512

Προσπαθούσα καιρό να σε βρω. Γιατί είσαι χωρίς κινητό;

Πριν από δυόμιση χρόνια ξυπνάω ένα πρωί και βλέπω 80 αναπάντητες. Αρχίζω και τους παίρνω πίσω έναν-έναν. Οι 60 τουλάχιστον ήταν για εξυπηρέτηση.

Τι σημαίνει «εξυπηρέτηση»;

«Ρε συ Άκη, έγινε μια μαλακία, μπορείς να μου τη διορθώσεις;». «Ρε συ Άκη, μπορείς να πεις στον τάδε ότι με ξέρεις για να κλείσω μια δουλειά;». «Ρε συ Άκη, έχεις ένα μουσικό να έρθει το βράδυ να με αντικαταστήσει;». Και κάποια στιγμή λέω το καλός και το μαλάκας είναι συνώνυμα πια.

Πού γεννήθηκες;

Στο Μπουρούντι της Κεντρικής Αφρικής. Λίμνη Ταγκανίκα. Ένας παράδεισος που έγινε κόλαση...

Και πώς έγινες μηχανικός ήχου;

Θα σου πω ότι με θυμάμαι 13 χρονών με ένα μαγνητοφωνάκι Nagra να ηχογραφώ τα ρυάκια, την ώρα που οι φίλοι μου με αεροβόλο χτυπούσαν τα πουλάκια. Λίγο μετά έπαιζα μπάσο, ο μόνος λευκός ανάμεσα σε μαύρους. Ήμουν κουρδισμένος για αυτό το πράγμα. Λίγο πριν ολοκληρώσω το Γυμνάσιο γίνεται πόλεμος στην Αφρική, πτωχεύουμε όλοι, γυρνάω Ελλάδα και φεύγω με ωτοστόπ Βέλγιο. Εκεί σπουδάζω στο I.N.S.A.S στις Βρυξέλες και παράλληλα δουλεύω σε διάφορα στούντιο στο Παρίσι και τις Βρυξέλες, με Salif Keita, Alpha Blondy κλπ. Η πρώτη στουντιακή δουλειά για την οποία πληρώθηκα ήταν το “Moonlight Shadow” του Mike Oldfield. Το κάναμε στην Ολλανδία και το μιξάραμε στο Παρίσι. Συναυλιακά δούλευα επίσης με τον Ντέμη Ρούσσο. Φοβερή εμπειρία, γιατί ήμουνα 20 χρονών και ξεκίνησα την καριέρα μου με 50.000 άτομα κοινό και 80 άτομα ορχήστρα.

Στην Ελλάδα πότε ήρθες;

Το ’81. Όταν φτιαχνόταν το στούντιο Sierra, έτυχε να περάσω. Εντυπωσιάστηκα γιατί είναι ένα studio Eastlake. Μέσα στα τρία καλύτερα στον κόσμο! Επάγγελμα ηχολήπτης δεν υπήρχε τότε. Ήταν πρώην ηλεκτρολόγοι που κάνανε τους ηχολήπτες. Ανάμεσά τους και κάποιοι σπουδαίοι, όπως ο Γιαννακόπουλος, ο Σιγανός, ο Σμυρναίος... Αλλά ήταν πολύ συγκεκριμένοι. Λέγανε «μόνο αυτό γίνεται». Όταν ήρθα, άλλαξε αυτό. «Παιδιά, δεν υπάρχει κάτι που δε γίνεται». Άλλαξε η νοοτροπία. Στην αρχή έφαγα τεράστιο πόλεμο. Τεράστιο! Αλλά μου έκανε καλό, γιατί ήμουν πολύ εγωιστής (ακόμα είμαι) και το πήγα μέχρι τέλους. Κέρδισα τη μάχη, έχοντας συμμάχους τους μαθητές μου που είχαν ήδη βγει στο επάγγελμα.

66269299 897205860658717 4546284906438721536 n

Kαλά, από 20 χρονών είχες μαθητές;

Από τότε που ήρθα Ελλάδα, διδάσκω. Όταν ήρθα, είχα τρία όνειρα. Το πρώτο ήταν να γίνω ο καλύτερος ηχολήπτης στην Ελλάδα. Δεν ήταν δύσκολο, γιατί αυτό που λέγεται ηχοληψία στην ουσία δεν υπήρχε. Το δεύτερο ήταν να φτιάξω ένα Τμήμα Ηχοληψίας. Δεν ήταν δύσκολο, γιατί στο πρώτο που φτιάχτηκε ήμουν μέτοχος, Σχολή Παπαντωνοπούλου. Το τρίτο ήταν να φτιάξω μια ανεξάρτητη εταιρία παραγωγής. Δεν ήταν δύσκολο, γιατί δεν υπήρχε κάτι τέτοιο. Έκανα την RIA και τα αποτελέσματα ήταν “Viva Sahara”, “Lost in the night”, το “I miss you” του Μπίγαλη κλπ. Όλη αυτή την αγγλόφωνη ποπ σκηνή αρχές 80’s, εγώ την ξεκίνησα. Και μετά το γύρισα στο ελληνόφωνο, «Αχ Ευλαμπία», Πασχάλης, Ζεστά Ποτά… Προσπαθούσα να φέρω στην Ελλάδα αυτό που λέγεται «παραγωγή». Ήταν πιο εύκολο απ’ ότι περίμενα, γιατί το επίπεδο των μουσικών μας είναι πολύ υψηλό, πράγμα που δεν το ξέρουμε. Δεύτερο, έχουμε το μεγαλύτερο προτέρημα και το μεγαλύτερο ελάττωμα, που είναι το πάθος.

Ποιο ήταν το πρώτο άλμπουμ στο οποίο σου έκανε εντύπωση ο ήχος;

Από εξωτερικό, το Dark Side Of The Moon. Απλησίαστο ακόμα και σήμερα. Ελληνικό, μου άρεσε πάρα πολύ το «Έλα Ήλιε μου» των Poll, το Χαμόγελο της Τζοκόντας του Χατζιδάκι που αργότερα έμαθα ότι το είχε κάνει ο Quincy Jones, o Δρόμος του Πλέσσα... Yπήρχαν πολύ καλά ακούσματα. Απλώς ήτανε μια φωνή και κάτι. Εγώ αυτό που άλλαξα είναι ότι χειρίστηκα τη φωνή σαν όργανο.

Καλά αυτό που λες βέβαια υπάρχει ακόμα στην Ελλάδα σαν νοοτροπία…

Όχι τόσο πολύ. Τότε ήταν μόνο αυτό. Θυμάμαι όταν κάναμε το Plaza των Socrates και έβαζα τύμπανα στους καθρέφτες, μου λέγανε «τι είναι αυτά τα κλαπατσίμπαλα;». Μετά διάφοροι καλλιτέχνες ακούγανε το αποτέλεσμα και θέλανε να ‘ρθουνε. Π.χ. ο Αντώνης Βαρδής έγραφε λαϊκά τραγούδια και όταν συνεργαστήκαμε ξαφνικά άκουγες ντραμάρες. Ο Μάνος Χατζιδάκις το ίδιο. Ο Δήμος ο Μούτσης. Πολλοί κλασικοί ήρθανε και ζήτησαν τον ήχο αυτό, που ερχόταν από το εξωτερικό.

Πόσα τραγούδια έχεις κάνει;

Ως μηχανικός ήχου, 16.000. Γύρω στα 800 ενορχηστρωτής, κοντά στα 1400 παραγωγός και 7-8 σαν συνθέτης. Αλλά δε δηλώνω ούτε ενορχηστρωτής, ούτε συνθέτης. Τα έκανα κατ’ ανάγκη. Είμαι μηχανικός ήχου και παραγωγός.

20190701 190124

Στο εξωτερικό, όταν λέμε «παραγωγή Rick Rubin», εννοούμε ότι ο ήχος είναι του Rick Rubin. Τελικά σε ποιο βαθμό ο ήχος διαμορφώνεται από τον παραγωγό και σε ποιο βαθμό από τον μηχανικό ήχου;

Στο εξωτερικό οι 10 σημαντικότεροι παραγωγοί από το 1940 μέχρι σήμερα είναι ή καλοί μουσικοί που ξέραν ηχοληψία ή καλοί ηχολήπτες που έγιναν μουσικοί. Θα αναφέρω μόνο δύο ονόματα, που είναι οι κορυφαίοι. Alan Parsons και Quincy Jones.

Και τρίτος ο Daniel Lanois;

Ο Lanois για μένα είναι πρώτος, σαν χαρακτήρας και σαν ύφος. Είναι το είδωλό μου.

Απάντησέ μου όμως στην αρχική ερώτηση…

Στο εξωτερικό, υπάρχει ο “exevutive producer” και ο “producer”. Ο “executive”, είναι ο «πληρώνω». Στην Ελλάδα (και στα περισσότερα μέρη εκτός Αγγλίας-Αμερικής-Γαλλίας), οι πολυεθνικές δουλεύανε με υπεύθυνους παραγωγής. Τους λέγανε «έχετε αυτό το budget και πρέπει να μου παραδώσετε αυτούς τους δίσκους». Οπότε πηγαίνανε αυτοί στον καλλιτέχνη και του λέγανε «έχεις 150 ώρες σε αυτό το στούντιο, έχεις αυτούς τους μουσικούς, από τόσες ώρες ο καθένας». Λειτουργούσαν λογιστικά. Δεν μπορούσαν να κρίνουν το αποτέλεσμα. Από το ’81 ως το ’89 λοιπόν, αυτοί λεγόντουσαν παραγωγοί. Και το 80% δεν ήξεραν μουσική. Άρα ο ήχος διαμορφωνόταν από τον μηχανικό ήχου. Υπήρχε παραγωγός που δεν ήθελε τη Χαρούλα Αλεξίου, αν δεν έκοβε τα μαλλιά της. Υπήρχε παραγωγός που δεν ήθελε τους Κατσιμίχες, γιατί δεν πλενόντουσαν. Είχαν προτιμήσει έναν τραγουδιστή, δε θέλω να πω όνομα, επειδή φορούσε ωραία γραβάτα.

Πότε αλλάζει αυτό;

Κάποια στιγμή, αρχές δεκαετίας ’90, μπήκανε άνθρωποι στην παραγωγή οι οποίοι ήξεραν μουσική. Όπως ο Νίκος Αντύπας, ο Κώστας Καλημέρης... Αυτό που γινόταν δηλαδή έξω τη δεκαετία του ’70. (Δε βάζω τον εαυτό μου μέσα, γιατί εγώ ξεκίνησα σαν freelancer, ήμουν ο πρώτος παραγωγός που δε δούλευε σε εταιρία). Τώρα, τα αφεντικά τους, που ήταν οι πολυεθνικές, δεν τους δεχτήκανε καλά αυτούς τους ανθρώπους. Με αποτέλεσμα να κάνουν ανεξάρτητες παραγωγές, για να έχουν καλά αποτελέσματα. Γιατί οι πληρωμένες παραγωγές, από ένα σημείο και μετά δε συμφωνούσαν με τους έξω. Και ήταν κρίμα για την Ελλάδα, γιατί όταν άρχισε να ανοίγει το πράγμα, έκλεισαν οι βρύσες απ’ έξω.

Στα Ζεστά Ποτά του 1985, που γράφει «παραγωγή Μανώλης Ρασούλης», δεν είχε ο Ρασούλης λόγο στις ηχογραφήσεις;

Ο Μανώλης, που τον λάτρευα, δεν εμφανίστηκε καν στο στούντιο. Ήταν αυτό που σου εξήγησα: Παραγωγός δεκαετίας του ’80. Επειδή ήταν επώνυμος, πρότεινε στην τότε ΕΜΙ, στο Γιώργο Κυβέλο, κάποια καινούργια παιδιά. Ο Κυβέλος σκέφτηκε για να τα πάμε καλά με το Ρασούλη ας πούμε ναι, γιατί αλλιώς δεν… Και μια μέρα μου έρχεται ο Χάρης Κατσιμίχας με μια κασετούλα. «Γεια σας, ποιος είναι ο Γκολφίδης;». Λέω «εγώ». Καλοκαίρι, είχε χαλάσει το air-condition και ήμασταν όλοι στο στούντιο με τα μποξεράκια, ξυπόλητοι. Αφήνει την κασέτα, φεύγει. Μετά από λίγο γυρίζει και λέει «φιλαράκι, έχεις κανένα δεκάρικο για το τρόλεϊ;». Τον κοιτάω καλά-καλά, λέω «έλα εδώ, κάτσε». Βάζω την κασέτα και ακούω το «Φάνη» (σ.σ.: τη στιγμή αυτή μου δείχνει το χέρι του που έχει ανατριχιάσει). Λέω «τι είναι αυτό;». Στοπ. Σταματάμε. «Τάκη, τέλος σήμερα το Sierra». Παίρνω τηλέφωνο το Σπάθα. «Τι κάνεις τώρα;». Θυμάμαι και την απάντηση: «Βάζω τα πλακάκια στην κουζίνα». «Τα αφήνεις, τα βάζεις αύριο». «Αντύπα τι κάνεις;». «Μαλακίζομαι». «Έλα». «Δημήτρη Παδημητρίου τι κάνεις;» «Έχω ένα ραντεβού να φάω σοκολατίνες». «Έλα».

Ο Παπαδημητρίου ήταν στην ομάδα;

Έπαιξε κάποια πλήκτρα στην αρχή, μετά όχι. Πήρα τρία φιλαράκια μου που ήταν φοβεροί μουσικοί, οι οποίοι μπήκαν με ενθουσιασμό. Ο Σπάθας μου λέει «μαλάκα, γαμάνε!». Αν η παραγωγή του δίσκου ήταν 100 ώρες, ο Χάρης και ο Πάνος ήταν μαζί μας τις 10. Φαντάσου όταν ο Χάρης άκουσε το «Φάνη», μόνο που δεν παίξαμε ξύλο. «ΜΟΥ ΚΑΤΕΣΤΡΕΨΕΣ ΤΟ ΚΟΜΜΑΤΙ! ΤΙ ΜΑΛΑΚΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΕΣ;».

1740 1 zestapota

Εσείς ξέρατε ότι αυτό που κάνετε είναι φοβερό;

Το βλέπαμε ως «πρόταση». Είχαμε αλλάξει όλα τα δεδομένα. Δεν υπήρχε κάτι το παραδεχτό. Δεν ήταν «κάτι σαν Μάνος Χατζιδάκις», ή «κάτι σαν Jethro Tull»… Αυτοί που είχαν το στούντιο μας είχαν πει «ρε σεις είναι απαγορευτικό από αυτό το στούντιο να βγει αυτή η μαλακία». Συνάδελφοι ηχολήπτες μου είχαν πει «ρε συ Άκη, χάλασες κι εσύ;». «Ρε παιδιά, είναι πρόταση» λέω. Και εκείνη τη στιγμή, μέσα σε δύο ώρες, ηχογραφώ το «Ρίτα-Ριτάκι». Τελευταία στιγμή! Παίρνω ένα Casio, βάζω ένα tempo, βάζω και το μικρόφωνο από πάνω και μετά έρχονται ο Αντύπας και ο Σπάθας. Ο Τσεμπερούλης, ο σαξοφωνίστας, έγραφε στο πάνω στούντιο και κατεβαίνει να με χαιρετίσει. Του λέω «έχεις μαζί σου το alto;». Ήμασταν πάνω στη μίξη και τον ηχογραφήσαμε στο μικρόφωνο της φωνής. Μάλιστα αν ακούσεις στο τέλος του τραγουδιού γελάει. Ο κόσμος πρώτα ανακάλυψε το κομμάτι αυτό και μετά το δίσκο. Επειδή έπαιρνα ποσοστά και ξέρω ακριβώς την πορεία, στους έξι πρώτους μήνες τα Ζεστά Ποτά είχαν πουλήσει 300 αντίτυπα. Στον ενάμιση χρόνο, 1.000 αντίτυπα. Στα 10 χρόνια, είχε ξεπεράσει τα 200.000 αντίτυπα.

Όντως στον ένα χρόνο δεν είχε πουλήσει;

Τίποτα, καθόλου. Και μάλιστα μου λέγανε «είδες που σου έλεγα ότι έκανες μαλακία;». Αλλά ήδη είχε αρχίσει να εμφανίζεται κόσμος που ζητούσε αυτό το αποτέλεσμα. Κι έτσι έγινε η Άλλη Άποψη του Ζέρβα, το Δι’ Ευχών αργότερα, το Απέναντι Μπαλκόνι, όλη η δισκογραφία του Βαρδή από εκεί και πέρα…

Στα Ζεστά Ποτά βλέπω και ονόματα άλλων ηχοληπτών. Ήταν ας πούμε βοηθοί σου;

Εγώ τότε δούλευα 78 ώρες την ημέρα. Έλεγα «λοιπόν, έτσι θα γράψουμε τα ντραμς, το χεις; Πάω πάνω γιατί ο άλλος τραγουδάει». Βασικά συνυπήρχαν πάντα δύο άτομα στην κονσόλα, τα οποία εναλλάσσονταν. Αλλά ειδικά στα Ζεστά Ποτά έκανα και παραγωγή και ηχοληψία και ενορχήστρωση.

Μέσα στο στούντιο στήθηκε όλο;

Όλο. Θυμάμαι ήταν να γράψουμε το «Προσωπικές Οπτασίες». Τρεις η ώρα τη νύχτα, ο Αντύπας έψαχνε βέργα. Κανείς δεν είπε «έλα τώρα, άστο». Βγήκαμε στη Μεσογείων και ψάχναμε βέργα. Με τα πολλά βρήκαμε μία σ’ ένα πάρκο. Άμα ακούσεις αυτό που χτυπάει, είναι παιγμένο με βέργα. Στο «Φάνη», εκεί που μπαίνει το σόλο, θα βάζαμε ηλεκτρικές κιθάρες, βαριές. Δίπλα στο καμαράκι ένα μπουζουξής είχε αφήσει το μπαγλαμαδάκι του για να μην το κουβαλάει πάλι την επομένη. Θα μου πεις είναι βαρύ; Τέλος πάντων. Το βλέπει ο Σπάθας. «Λες;». Τον γράφουμε μία φορά και ήταν αυτό που κρατήσαμε. Λέει «ρε μαλάκα, εγώ μπαγλαμά; Θα με δείρουνε». Ανώριμο τον φωνάζαμε. Φοβερός τύπος. (σ.σ.: Η συνέντευξη πραγματοποιείται λίγες μέρες πριν τον θάνατό του). Υπήρχαν στιγμιότυπα και έντασης και χαβαλέ. Στο τελευταίο session είχαμε βάλει δυο βάσεις μικροφώνου και παίζαμε βόλεϊ.

Ο Χάρης και ο Πάνος πώς ήταν στο στούντιο;

Άσπρο έλεγε ο ένας, μαύρο ο άλλος. Διαφωνούσαν για να διαφωνήσουν. Και άμα έπαιρνες το μέρος κάποιου, σε έβριζαν και οι δύο. Όταν ο Χάρης πήγε να μου ορμήξει τα ‘παιξα, λέω «τώρα τι έγινε;». Μετά τους γνώρισα καλύτερα και είδα ότι είναι καθημερινό φαινόμενο. Οι καλλιτέχνες, γιατί αυτά τα δύο άτομα είναι πραγματικοί καλλιτέχνες, είναι ιδιόμορφοι. Αν μάθεις τις ιδιομορφίες τους, είσαι ok. Ο Δήμος ο Μούτσης; Μια φορά μου γκρίνιαζε ότι θα με δείρει και τον έκλεισα στο καμαράκι. Όταν τον άφησα να ακούσει το κομμάτι, με έβριζε γιατί δεν τον είχα κλείσει νωρίτερα. Ο Μάνος Χατζιδάκις έπαιζε πιάνο, έμπαινε ένας μουσικός, έλεγε «τι ωραίο κομμάτι!» και απαντούσε «σ’ αγέσουν αυτές οι μαλακίες;».

Αλλά για τα Ζεστά Ποτά ήθελα να σου πω δυο στοιχεία ακόμα. Το πρώτο, που μου κάνει εντύπωση ότι κανένας μουσικός δεν το έχει αναφέρει, είναι ότι δεν έχει μπάσο. Απλώς ο Σπάθας έπαιξε με octaver στην κιθάρα τα θέματα του μπάσου. Δεν είναι ότι δεν είχαμε μπασίστα. Θέλαμε αυτό το ύφος. Το δεύτερο είναι ότι εξαιτίας του δίσκου αυτού βγήκε μια λέξη που εγώ απεχθάνομαι, το «έντεχνο».

Ίσως επειδή δεν ήταν ούτε ροκ, ούτε ποπ, ούτε λαϊκο. Και έπρεπε κάπως να το πουν…

Ακριβώς. Παλιότερα, σαν παραγωγός, είχα κάνει τέτοιες προσπάθειες. Με τους Φατμέ, με τους Τερμίτες, με τους Scraptown… Άμα ακούσεις στο “Rules of the Game” των Scraptown είχα βάλει κρητική λύρα. Με αγγλικό στίχο. Κυκλοφόρησε Αμερική. Κρητική λίρα σε ρέγγε κομμάτι. Αλλά στα Zεστά Ποτά, με ελληνικό στίχο, ολοκληρώθηκε.

Ολοκληρώθηκε ή πέτυχε;

Ολοκληρώθηκε η αναζήτηση. Και μετά είχα τα στανταράκια και συνέχισα την καριέρα μου.

Και γιατί δε συνεχίσατε η ίδια ομάδα στον επόμενο δίσκο των Κατσιμίχα;

Καταρχάς να πω ότι με όλα αυτά τα παιδιά έχουμε πάρα πολύ καλές σχέσεις. Δεν τους ρώτησα ποτέ, αλλά δεν είναι δικό τους θέμα. Για τα Ζεστά Ποτά δεν πληρώθηκε κανένας εφάπαξ, πήραμε ποσοστά. Στο δεύτερο δίσκο, αν μας παίρνανε, θα μας πληρώνανε. Και θα δίνανε τα δεκαπλάσια απ’ όσα δώσανε στους επίσης σπουδαίους που πήρανε. Εμείς δεν ήμασταν καλοί ή κακοί, ήμασταν ιδιόμορφοι.

20190701 205422

Πες μου κάτι. Αλλιώς ηχογραφεί κανείς λαϊκό, αλλιώς ροκ, αλλιώς hip hop;

Ναι. Καταρχάς υπάρχουν τρεις παράγοντες: Ενορχήστρωση, τεχνική επεξεργασίας και το κοινό στο οποίο απευθύνεσαι. Κάνεις ένα ρεμπέτικο και τα μισά είναι φάλτσα. Αλλά άμα το κουρδίσεις, είναι λάθος. Κάνεις ένα ρέγκε και το μπάσο πάει συνέχεια lay back. Άμα το φέρεις κοντά, δεν είναι ρέγκε. Κάνεις ένα «γαβ». Άμα δε βάλεις τα πιατίνα στο φουλ, δηλαδή λάθος, δεν θα αρέσει.

Άρα αυτά τα τρία που είπες συνδέονται. Ο ηχολήπτης σκέπτεται και το κοινό...

Θα σου πω μια φράση που μου αρέσει: Ο ηχολήπτης για τους καλλιτέχνες είναι ο τεχνικός και για τους τεχνικούς, ο καλλιτέχνης. Άμα μπατάρει σε ένα από τα δύο, έχει χάσει. Άρα πρέπει να γνωρίζει πολιτισμικά ιδιώματα της μουσικής, αλλά και πώς γίνεται αυτό που αρέσει στον κόσμο. Αυτή είναι η ιδιομορφία του ηχολήπτη. Ακούμε π.χ. το “In the air tonight” του Phil Collins. Τα τύμπανα αυτά και τσιφτετέλι να παίξουνε, θα πεις ότι είναι Phil Collins. Άρα δεν είναι το τέμπο, είναι ο ήχος. Εγώ, που δεν είμαι καν κιθαρίστας, αν κάτσω να μελετήσω, μπορώ να παίξω αυτά που παίζει ο Gilmour. Είναι εύκολα. Αλλά δεν θα τα παίξω ούτε στην επόμενη ζωή σαν κι αυτόν. Εκεί λοιπόν είναι ο ήχος και ο τρόπος αντιμετώπισης του ήχου.

Το “Viva Sahara” των Scraptown πώς είχε γίνει;

Εδώ θέλω να σου πω πρώτα μια είδηση. Αυτές τις μέρες έχω ένα ραντεβού με τον Μιχάλη, με τον Κώστα Χαριτοδιπλωμένο και με τον Μπίγαλη. Η φάση είναι: Παιδιά, πάμε να συνεχίσουμε αυτό που ξεκινήσαμε πριν 35 χρόνια;

Ωραίο! Άλλα τι θα κάνετε όλοι μαζί;

Χωριστά. Μαζί άμα τους βάλεις αυτούς… (γέλια). Θα κάνουμε από ένα βινύλιο, όπου από τη μία πλευρά θα είναι τα παλιά τους κομμάτια που άφησαν εποχή σε σημερινή εκτέλεση (“Viva Sahara”, “Lost in the night” και “I miss you”) και από την άλλη μια πρόταση καινούργια. Βινύλιο. Άρα δεν το κάνουμε για οικονομικούς λόγους, το κάνουμε για να γουστάρουμε.

65781814 2803201909752983 3350582362172817408 n

Πες μου για το “Viva Sahara”…

Nαι. Εγώ λατρεύω τη ρέγκε, λόγω καταγωγής. Στην Ελλάδα, πέρα από τον Τουρνά, που είχε κάνει το «Δε μετανιώνω» κι αυτά, ρέγκε δεν υπήρχε. Τους Locomondo εγώ τους ξεκίνησα και τους άλλαξα και το όνομα και τα μέλη. Είπα «θα συνεργαστώ μαζί σας, μόνο αν κάνουμε ρέγκε». Στην πρώτη συναυλία είχαν πέντε άτομα. Λέω «το συνεχίζουμε παιδιά, του χρόνου θα έχετε 1.000». Έπεσα έξω. Έίχαν 5.000. Στο Λαύριο. Τέλος πάντων. Με τους Scraptown ξεκινήσαμε κάτι με το Μιχάλη Ρακιντζή και τον Βασίλη Δερτιλή, που τώρα είναι Αμερική. Ήταν δικιά μου ιδέα να βάλουμε drum machine με φυσικά όργανα μαζί. Γιατί τότε δεν υπήρχε ΜΙDI.

Τι είναι το MIDI;

Computer. Το ταμπούρο, το παίζει ένα πλήκτρο. Τότε είχαν βγει οι A-ha, τους θυμάσαι;

Nαι, το “Take on me”…

Έτσι μπράβο. Εκεί ακούσαμε πρώτη φορά MIDI. Ο Μιχάλης ήταν από τους πρώτους στην Ελλάδα που δούλευε με MIDI. Kαι ο Γανωσέλης, με το «Φοβάμαι». Τεράστιος! Έτσι λοιπόν κάναμε το “Viva Sahara”. Και θα σου πω κάτι που δεν είναι γνωστό. Όταν δίναμε το “Viva Sahara” στις εταιρίες εδώ, δεν το ήθελε κανένας. Πήγαμε λοιπόν μέσω του συνεργάτη μου του Piero (DJ στην Αυτοκίνηση, το Studio 4 κλπ) και το στείλαμε σε ένα φίλο του στη Ρώμη. Κυκλοφορεί εκεί από μια μεγάλη εταιρία και έρχεται στην Ελλάδα εισαγόμενο και γίνεται χαμός! Κάποια στιγμή τους ακούει ο Theto, παραγωγός των Gypsy Kings, του Ντέμη Ρούσσου και πολλών άλλων – και τρελαίνεται. Έρχεται με το αεροπλάνο να τους γνωρίσει και τους κλείνει deal να παίξουνε για δύο μήνες στις Κάννες. Παίξανε και στο Παρίσι, γενικά στη Γαλλία έγιναν γνωστοί, ενώ στην Ελλάδα όχι.

Την ίδια χρονιά που έκανες τα Ζεστά Ποτά, ηχογράφησες και το Φαίδρα – Τραγούδια Αγάπης του Θεοδωράκη…

Μια μέρα με παίρνει τηλέφωνο ο Χατζιδάκις και μου λέει «Ακούλη, τον άλλο μήνα σε παγακαλώ, κλείσε μου ολόκληγο το μήνα». Μάλιστα κύριε Μάνο. Παιδιά, πρέπει να φύγετε, θα ‘ρθει ο Χατζιδάκις. Ποιος θα πληρώσει δεν ξέρω… Χατζιδάκις. Έρχεται και ξεκινάμε. Γράφαμε-γράφαμε, διηύθυνε ο Μάνος – και κάποια στιγμή αφού τελειώναμε το δίσκο, έρχεται και ο Μίκης! Λέω «ωχ». Είχα ακούσει ότι είχαν κόντρα. Αλλά το κάνανε για πλάκα. Φοβερή σχέση. Λατρεμένη σχέση. Κάποια στιγμή λέει ο Μίκης «ωραία κομμάτια γράφω τελικά ε;». Τη θυμάμαι αυτή τη φράση... Έπαθα σοκ. Ξέρεις τι είναι να δουλεύεις 200 ώρες σε ένα στούντιο, να ξέρεις ότι κάνεις δίσκο του Χατζιδάκι και να μαθαίνεις ξαφνικά ότι είναι Θεοδωράκης; Φαίνεται ο Χατζιδάκις του είπε, αφού θα κυκλοφορήσει στο Σείριο, δώσμου τις μελωδίες και θα το φτιάξω όλο εγώ. Διεύθυνση-ενορχήστρωση όμως μπήκε το όνομα του Θεοδωράκη. Εκεί πάλι έπαιξαν Σπάθας-Αντύπας. Η παρέα.

65792582 599508730540234 800956231849082880 n

Οι καλύτεροι μουσικοί της Ελλάδας τότε…

Και καλά παιδιά. Λέγανε «πάμε, γουστάρω». Τελείωνε το κομμάτι, τους μιλούσανε για το οικονομικό και λέγανε «α, θα πληρωθούμε κιόλας;». Το είχαν ξεχάσει. Δεν τους ένοιαζε.

Ο Θεοδωράκης στο στούντιο πώς ήτανε;

Τρικυμία. Δεν υπάρχει περίπτωση να μην πάθεις ηλεκτροσόκ όταν είσαι μαζί του. Και να μη μιλάει! Αν τον δεις μπροστά σου να διευθύνει, παθαίνεις πλάκα. Θυμάμαι φορούσε τα ακουστικά και όπως διηύθυνε, όρμισε προς τον μουσικό! Του φεύγουνε τα ακουστικά και έρχεται μέσα και με βρίζει επειδή δεν έχω μεγάλο καλώδιο (γέλια). «Εντάξει, εντάξει Μίκη μου, θα το κανονίσω». Συγκλονιστικός!

Έχω ακούσει ότι από ένα σημείο και μετά δεν είχε ιδιαίτερη παρουσία στο στούντιο όταν έκανε δίσκους…

Ποτέ δεν είχε. Δεν γούσταρε καθόλου το στούντιο. Γούσταρε να διευθύνει, αλλά στο συγκεκριμένο δίσκο ήρθε λίγο πριν τις μίξεις.

Και ο Χατζιδάκις πώς ήταν;

Το αντίθετο. Ηρεμία, αγαλλίαση, κάθε του λέξη εγκυκλοπαίδεια και πολλή παρέα με Γκάτσο. Θυμάμαι σε μία από τις πρώτες μου στιγμές σε αυτό το χώρο, να είμαι ένα παιδάκι τώρα ροκάς με μακριά μαλλιά και πίσω μου δυο γέροι, ο Γκάτσος και ο Χατζιδάκις. Εγώ ασφαλώς έτρεμα. Άλλα όταν ξεκινάς με αυτούς, έχεις μεγάλο άγχος να πετύχεις αυτό που θέλουν. Και κακός να είσαι, πετυχαίνεις!

Με αυτούς πρωτοηχογράφησες στην Ελλάδα;

Όχι! Το πρώτο που έκανα ήταν το «Σ’ αγαπάω μ’ακούς» του Σαλαμπάση. Μιλάμε για «γαβ» τελείως. Και είχα πάθει πολιτιστικό σοκ. Αφού είχα φτιάξει τη μίξη, βάζω και τη φωνή, όπως ήξερα από το εξωτερικό - και μου λένε «πού είναι η φωνή;». Φωνάζω το συνεργάτη μου τον Μπάμπη τον Μπίρη, τα κατεβάζει όλα τέρμα, ανεβάζει τη φωνή και λέει «πάμε». Μεγάλη σφαλιάρα.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ...

65958722 2502198049832647 4614612201120989184 n

LOGIN