ΣΤΗΛΕΣ

Ο πρώτος Έλληνας συνθέτης που προσπάθησα να ακούσω όσο γίνεται περισσότερο

Ο πρώτος Έλληνας συνθέτης που προσπάθησα να ακούσω όσο γίνεται περισσότερο

ΕΜΕΙΝΑ ΣΤΟ ΡΑΦΙ

Ο Σιδερής Πρίντεζης βγάζει s(h)elfies στα ράφια της δισκοθήκης του.   

 

Το ελληνικό τραγούδι υπήρχε στη ζωή μου από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. Περισσότερο μουσικά και λιγότερο στιχουργικά στα παιδικά μου χρόνια. Όπως και το ξένο άλλωστε. Μεγαλώνοντας ωστόσο, μου άρεσε να μαθαίνω τους συνθέτες των ελληνικών τραγουδιών. Από τους λίγους μεγάλους δίσκους που είχαμε, ο μόνος που ήταν συλλογή επιτυχιών ενός συνθέτη (με επανεκτελέσεις και ποτ-πουρί), ήταν ο δίσκος Φτωχό Κομπολογάκι Μου του Γιώργου Μητσάκη.

Αργότερα, στο Γυμνάσιο πια, ένα βράδυ που ήμουν μόνος στο σπίτι, ανοίγω την τηλεόραση και πέφτω πάνω σε μία συναυλία. Δε θυμάμαι δυστυχώς τους τραγουδιστές ή αν ήταν «ζωντανή» ή μαγνητοσκοπημένη. Θυμάμαι όμως τον μαέστρο της. Τον θυμάμαι όχι μόνο να διευθύνει την ορχήστρα, αλλά σχεδόν κάθε όργανό της ξεχωριστά, να  πάλλεται, να δονείται, να ξεχειλίζει από μουσική. Και πόσο όμορφα τα τραγούδια του. Λίγα από αυτά τα είχαμε και σε 45άρια. Δε μου αρκούσε όμως αυτό. Μέσα στις επόμενες μέρες είχα αγοράσει τον διπλό μεγάλο δίσκο 30 Χρυσές Επιτυχίες Του Σταύρου Ξαρχάκου.

ksarxakos o tsipras einai i kirki tis politikis.w l

Νομίζω πως o Σταύρος Ξαρχάκος ήταν ο πρώτος Έλληνας συνθέτης που προσπάθησα να ακούσω όσο γίνεται περισσότερο. Δεν ήταν πολύ εύκολο στην αρχή. Αρκετοί δίσκοι του ήταν καταργημένοι. Κι ας είχαν κάποιοι από αυτούς απήχηση εκτός συνόρων σε ξένους συλλέκτες, όπως π.χ. το άλμπουμ Διόνυσε Καλοκαίρι μας. Με τα χρόνια, με την επαφή μου με μεταχειρισμένα βινύλια, με την εμφάνιση του cd, αλλά και με μια σειρά επανεκδόσεων (παρά τα διαφορετικά από τα αυθεντικά εξώφυλλα), απέκτησα μία πιο πλήρη εικόνα του έργου του.

Πέρα από τις μελωδίες του, πάντα μου έκαναν εντύπωση οι ενορχηστρωτικές του ιδέες. Και στους κύκλους τραγουδιών και στα soundtracks και στους ορχηστρικούς του  δίσκους. Δεν είναι άλλωστε τυχαίος ο μεγάλος αριθμός των ορχηστρικών του δίσκων. Αξίζει να τους ακούσει κανείς προσεκτικά. Δεν πρόκειται για απλή συγκέντρωση γνωστών του τραγουδιών παιγμένων με ορχήστρα. Ούτε είχαν στόχο την τουριστική αγορά. Το πόση σημασία δίνει ο ίδιος στην ενορχήστρωση και στη διαφορετική κάθε φορά προσέγγιση του υλικού του φαίνεται και στις συναυλίες του. Είτε πρόκειται για δικά του τραγούδια, είτε για αφιερώματα σε άλλους δημιουργούς. Το διαπίστωσα από την πρώτη φορά που τον είδα σε συναυλία: Μάνος Χατζιδάκις-Σταύρος Ξαρχάκος-Νάνα Μούσχουρη, Καλλιμάρμαρο 1987. Έτσι συνεχίζει μέχρι σήμερα. Άλλοτε πιο εγκεφαλικά, άλλοτε πιο πηγαία, αλλά ποτέ επιτηδευμένα.

R 5915339 1406216592 2109.jpeg

Αφορμή για το κείμενο αυτό είναι η παρακολούθηση στο Gazarte του αφιερώματος του Σταύρου Ξαρχάκου στον Μάρκο Βαμβακάρη. Δισκογραφικά το είχε κάνει, με διαφορετικό φυσικά τρόπο, το 1968 με το άλμπουμ Μάρκος Ο Δάσκαλός Μας στο οποίο συμμετείχαν ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, η Γιώτα Λύδια, η Βίκυ Μοσχολιού, ο Σταμάτης Κόκοτας και ο Γιώργος Ζαμπέτας (ο οποίος στο «Αν μ’ αξιώσει ο Θεός», δίπλα στα ονόματα των ξένων καλλιτεχνών του μεσοπολέμου που υπήρχαν στους αρχικούς στίχους του Μάρκου Βαμβακάρη, προσθέτει από την κινηματογραφική επικαιρότητα της εποχής και τον πρώτο James Bond, τον Sean Connery, που ήταν αδύνατον φυσικά να ακούγεται στην πρώτη εκτέλεση του Μάρκου).

Στο τωρινό του αφιέρωμα, ο Σταύρος Ξαρχάκος συνενώνει σε ένα απολύτως ομοιογενές σύνολο καλλιτέχνες που προέρχονται από διαφορετικά μέρη του μουσικού φάσματος: τη Δήμητρα Γαλάνη, τον Μιχάλη Μυτακίδη (B. D. Foxmoor) και τον Στέλιο Βαμβακάρη. Ακούγοντας τα τραγούδια του Μάρκου Βαμβακάρη στο πρώτο μέρος, μέρη από στίχους τους και εισαγωγές μαζί με κείμενα, ενωμένα τα περισσότερα σε μια μεγάλης διάρκειας σουίτα με τέτοια μουσική αντίληψη που εγώ τουλάχιστον αδυνατώ να περιγράψω στο διαδικτυακό «χαρτί», αλλά και τη μπουζουκοκεντρική διάθεση του δεύτερου μέρους, σκεφτόμουνα πως ίσως έτσι περνούν τα τραγούδια από τη μια γενιά στην άλλη. Μιλώντας στη γλώσσα της, χωρίς σε καμία περίπτωση να προδίδεται η αρχική τους μορφή (είτε η πιο «σκοτεινή», είτε η πιο εξωστρεφής), καθώς και η προσωπικότητα του δημιουργού τους.

galani.xarhakos.mytakidis 2

Εβδομήντα χρόνια πριν, στις 31 Ιανουαρίου του 1949,  στην τελευταία χρονιά του Εμφυλίου, ο Μάνος Χατζιδάκις μίλησε για το ρεμπέτικο στο Θέατρο Τέχνης, παρουσιάζοντας στο κοινό τον Μάρκο Βαμβακάρη και τη Σωτηρία Μπέλλου.

Εβδομήντα χρόνια μετά, ο Σταύρος Ξαρχάκος μιλά μουσικά για τον «ρεμπέτικο πολιτισμό» όπως τον προσδιορίζει, σε έναν εντελώς διαφορετικό χώρο, παρουσιάζοντας τη δική του ισχυρή και απολύτως μελετημένη και βιωμένη άποψη για τα τραγούδια του Μάρκου Βαμβακάρη, έχοντας δίπλα του τον έναν από τους γιους του Μάρκου, τον Στέλιο Βαμβακάρη.

Η Ιστορία κάνει τους κύκλους της. Μακάρι να είναι και πάλι η τελευταία χρονιά του Εμφυλίου.

(ΥΓ. Η «Χοντρομπαλού» είναι τραγούδι του Σταύρου Ξαρχάκου (ο οποίος ακούγεται στην αρχή του τραγουδιού) και του Νίκου Γκάτσου με τη Δέσπω Διαμαντίδου, από τον δίσκο Τα Κατά Μάρκον που κυκλοφόρησε το 1991 με βασικό ερμηνευτή τον Γιώργο Νταλάρα).

LOGIN