ΣΤΗΛΕΣ

Όταν ο Πυθαγόρας συνάντησε την Εμμανουέλα!

Όταν ο Πυθαγόρας συνάντησε την Εμμανουέλα!

 ΕΜΕΙΝΑ ΣΤΟ ΡΑΦΙ: O Σιδερής Πρίντεζης βγάζει s(h)elfies στα ράφια της δισκοθήκης του. 

 

Σε προηγούμενο κείμενο αναφέρθηκα στον ήχο του αρμονίου που είχα κρατήσει στη μνήμη μου από αποκριάτικους χορούς του Δημοτικού και στο πώς αυτή η μνήμη λίγα χρόνια αργότερα, στη Γ’ Γυμνασίου, με παρακίνησε, μετά από επίδειξη δυνατοτήτων του οργάνου από ειδικούς που παρακολούθησα, στο να ζητήσω από τους γονείς μου να πάρουμε ένα αρμόνιο Hammond. Με τις αντίστοιχες υποσχέσεις φυσικά περί ενδελεχούς ενασχόλησής μου με τις ασκήσεις που θα μου έδειχνε ο δάσκαλος της μουσικής, περί μη εγκατάλειψης των μαθημάτων του σχολείου κλπ.

Δε μπορώ να πω πως δεν τις τήρησα. Όμως η αγάπη που είχα από παιδί στη μουσική, σε συνδυασμό με την ποικιλία των ρυθμών και των ήχων του συγκεκριμένου οργάνου, με έκανε να βιάζομαι να ξεκινήσω να παίζω αγαπημένα μου τραγούδια, πέρα από τις απαραίτητες ασκήσεις για την ευελιξία και τις θέσεις των δαχτύλων στα πλήκτρα, τις μουσικές κλίμακες, την ανεξαρτησία του δεξιού από το αριστερό χέρι (στο συγκεκριμένο αρμόνιο ήταν το πάνω και το κάτω χέρι αντίστοιχα) και άλλα πολλά… ουφ!

Για να φτάσουμε όμως στα τραγούδια έπρεπε να βρω παρτιτούρες. Δεν είχα δυστυχώς το ζηλευτό ταλέντο να ξεσηκώνω τη μελωδία ακούγοντάς την και να τη μεταφέρω στο κλαβιέ. Επειδή λοιπόν ήμουν αρχάριος, είχα τη διπλή θρασύτατη απαίτηση και να βρίσκω τραγούδια που μου άρεσαν και να είναι μεταγραμμένα για τις μικρές «παικτικές» μου ικανότητες. Είμαστε στη δεκαετία του 1980 και οι υπάρχοντες μουσικοί εκδοτικοί οίκοι είχαν κυκλοφορήσει βιβλία με παρτιτούρες τραγουδιών, ομαδοποιημένες συνήθως σε συλλογές ή σε αφιερώματα σε συνθέτες ή τραγουδιστές.

mousika 1280

Υπήρχαν όμως και οι προγενέστερες τετρασέλιδες παρτιτούρες που περιείχαν κυρίως παλιά τραγούδια και είχαν εκδοθεί αρκετά χρόνια πριν, αλλά συνέχιζαν να ανατυπώνονται και τα κατοπινά χρόνια. Η ιστορία αυτή παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον.  Ήταν μία πρώιμη μορφή κατοχύρωσης πνευματικών δικαιωμάτων για τους δημιουργούς, αλλά παράλληλα αποτελεί μέχρι σήμερα πηγή γνώσεων για τους μελετητές, καθώς πέρα από το καθαρά μουσικό κομμάτι, στην πρώτη τους σελίδα –που αποτελούσε κατά κάποιο τρόπο και το εξώφυλλό τους– υπήρχαν λογής πληροφορίες (δημιουργοί, πρώτοι ερμηνευτές, προέλευση) για κάποια τραγούδια που δε δισκογραφήθηκαν ποτέ και προέρχονταν πολλές φορές από έργα του μουσικού θεάτρου (επιθεωρήσεις, οπερέτες κ.α.) από τα οποία δεν έχουν διασωθεί ηχητικά ντοκουμέντα.

Σε αυτή τη μορφή, έχω συναντήσει επίσης και διεθνείς επιτυχίες με ελληνικούς στίχους, τις οποίες όμως δεν έχω βρει ηχογραφημένες. Να γράφτηκαν άραγε οι ελληνικοί στίχοι κατόπιν παραγγελίας που όμως δεν έφτασε ποτέ στη δισκογραφία, ή απλώς για να υπάρχουν σε όποιους ήθελαν μια ελληνοποιημένη εκδοχή του τραγουδιού για ποικίλες χρήσεις (νυχτερινά κέντρα, μουσικές παραστάσεις, ειδικά αφιερώματα κλπ.); Δε γνωρίζω.

Από τις παρτιτούρες που έχω στην κατοχή μου με τραγούδια από τα προπολεμικά χρόνια μέχρι και τη δεκαετία του 1970 και από την παραπάνω κατηγορία, μια και φέτος συμπληρώθηκαν 40 χρόνια από τον πρόωρο χαμό του Πυθαγόρα Παπασταματίου (στιχουργού, σεναριογράφου και επιθεωρησιογράφου), στέκομαι σε ένα ξένο κομμάτι με δικούς του ελληνικούς στίχους. Δεν είναι το μόνο φυσικά, μια και ο πολυγραφότατος Πυθαγόρας είχε γράψει στίχους για πολλά ξένα τραγούδια που έγιναν μεγάλες επιτυχίες στη χώρα μας («Τώρα πια», «Να λοιπόν γιατί σ’ αγάπησα», «Αγάπα με», «Ποτέ δε σε ξεχνώ», «Μη φεύγεις μη» κ.α.) Το συγκεκριμένο όμως είναι αρκετά ιδιαίτερο και άγνωστο.

Το 1974 προβάλλεται η Εμμανουέλα, η πρώτη μιας σειράς ερωτικών ταινιών –για τα τότε δεδομένα- με τη συγκεκριμένη ηρωίδα. Ο Pierre Bachelet υπογράφει το αναγνωρίσιμο πλέον μουσικό θέμα, στο οποίο ο Πυθαγόρας βάζει στίχους την ίδια χρονιά (σύμφωνα με την παρτιτούρα που έχω στα χέρια μου).

77393126 2534657790111293 5861772477977329664 n

Στο γνωστό επαναλαμβανόμενο μοτίβο της αρχής οι ελληνικοί στίχοι λένε:

 

«Όνειρο Εμμανουέλλα είσαι ή φωτιά,

σώμα είσαι ή καρδιά

Είσαι ήλιος, είσαι μπόρα, ίσκιος και περνάς

άγγελος ή σατανάς»

 

… και ακολουθούν 3 διαφορετικά κουπλέ.

Αυτή την ελληνική εκδοχή δεν την έχω εντοπίσει στη δισκογραφία. Την επόμενη χρονιά, το 1975, στον χιουμοριστικό δίσκο του Κώστα Βουτσά Ένας Όνειροπαρμένος Τραγουδιστής βρίσκουμε τη «Μανώλα», σε μουσική Νίκου Αντωνιάδη και στίχους Μάκη Φωτιάδη, που ξεκινά με τις πρώτες νότες της μελωδίας του Bachelet και παραπέμπει με σκωπτικό τρόπο στην Εμμανουέλλα, μέσω Ελληνίδας συνονόματης.

Το θέμα της απόδοσης ξένων τραγουδιών στα ελληνικά κρατάει από τις πρώτες δεκαετίες του περασμένου αιώνα και φτάνει μέχρι τις μέρες μας σε αρκετά είδη του ελληνικού τραγουδιού. Τα αποτελέσματα είναι ενίοτε ενδιαφέροντα, κοντά στο πνεύμα των πρωτότυπων στίχων. Άλλες φορές όμως εξυπηρετούν το ταίριασμα των λέξεων με τη μελωδία χωρίς να ενδιαφέρονται για την παραποίηση του νοήματος του τραγουδιού, ή έστω για την πιστή απόδοση του τίτλου του. Έτσι, για παράδειγμα, η «Τζοάννα» στα ελληνικά έχασε οποιαδήποτε αναφορά στο απαρτχάιντ που υπήρχε στο πρωτότυπο “Gimme hope Jo’anna”, ενώ, στο παλιό ελαφρό ρεπερτόριο, το “Mañana” («Αύριο») έγινε γυναικείο όνομα («Μανιάνα»). Το ίδιο συνέβη και στο τραγούδι “Mi jaca” που έγινε κι αυτό γυναικείο όνομα («Μιχάκα»), παρ’ όλο που, όπως αναφέρει ο Γιώργος Παπαστεφάνου σε συλλογή ελαφρών τραγουδιών που επιμελήθηκε και το συμπεριέλαβε το 1999, “Mi jaca” σημαίνει «Η φοράδα μου»

Και ας θυμηθούμε τέλος και τους περίφημους διεθνείς «Τρεις καμπαλλέρος» όπου, στην ελληνική εκδοχή, ο τραγουδιστής προσπαθώντας να πείσει την καλή του να τον ακολουθήσει στο εξωτερικό, της τάζει ζωή χρυσή σε απέραντες εκτάσεις, καντάδες στην πάμπα κάτω απ’ τα’ άστρα κλπ και για να τη δελεάσει –σύμφωνα πάντα με τους ελληνικούς στίχους– της περιγράφει την ακόλουθη εικόνα:

«…ολόγυρα βουβάλια, χιλιάδες κεφάλια, στη μέση εσύ» (!!!)

LOGIN