ΣΤΗΛΕΣ

Ώριμες ρίμες: Το κορυφαία hip hop albums από τo 2000 μέχρι σήμερα

Ώριμες ρίμες: Το κορυφαία hip hop albums από τo 2000 μέχρι σήμερα

Ο Γιάννης Ζουμάκης επιλέγει ό,τι καλύτερο κυκλοφόρησε μετά τα 90's

 

 

Οκτώ δίσκοι που έγραψαν ή γράφουν ιστορία

σε χρονολογική σειρά

με έντονο προσωπικό/βιωματικό στοιχείο.

(Κεντρική εικόνα: ΛΕΞ και Dof Twogee, φωτογραφημένοι από τον Δημήτρη Μουγκό).

R 4050406 1353590395 8167.jpeg 

Active Member - Στον Καιρο Του Αλλόκοτου Φόβου (2001)

Στην αλλαγή της χιλιετίας, οι Αctive Member (B.D. Foxmoor και X-ray τότε)  βρίσκονται στην καλύτερη φάση τους δημιουργικά. Μετά τους Mύθους Του Βάλτου του ‘98 (ίσως ο καλύτερος hip hop δίσκος στην Ελλάδα), τις Μέρες Παράξενες, Θαυμάσιες Μέρες (2000) και το Live/Remix (ζωντανή ηχογράφηση από το Ρόδον, με το επαναλαμβανόμενο σύνθημα “Low Bap!, Low Bap!” του κοινού να πορώνει γενιές οπαδών, μαζί κι εμάς), εμφανώς πιο ώριμοι, φτάνουν σε κορυφαίο επίπεδο στιχουργικά και αισθητικά για τα hip hop δεδομένα. Δύσκολο για εμάς σαν έφηβοι low bap fans τότε να αντιληφθούμε ακριβώς τις αναφορές των στίχων, παρ’ όλ’ αυτά αισθανόμασταν ότι κάτι πολύ σοβαρό συνέβαινε σε αυτόν τον δίσκο.

Ηχογραφημένο στην Ουαλία, το άλμπουμ καταπιάνεται με το concept του «φόβου», κάτι που είναι εμφανές και από το ιδιαίτερο μαύρο-πράσινο εξώφυλλο. Ο στίχος γίνεται πιο ποιητικός, αλληγορικός και περίπλοκος, μεταφορικός αλλά και ευθύς, αποκτώντας ταυτόχρονα σαφές πολιτικό στίγμα και οριοθετώντας μια νέα εποχή για το γκρουπ.

Ξεχωρίζει το intro, που σε βάζει με μοναδικό τρόπο στην ατμόσφαιρα του δίσκου, η επίκαιρη τότε «Πρεμιέρα», το «Θα 'θελα Να 'Μουν», το αντιπολεμικό «Τραγούδα και γέλα» και το απαισιόδοξα αισιόδοξο «Μείνε Εκεί».  Αξίζει να σημειωθεί ότι ονόματα όπως αυτά του Καζαντζάκη, του Ραφαηλίδη, του Γκάντι, του Martin Luther King, του Subcomandante Marcos και του Αλιέντε, εμφανίζονται για πρώτη φορά στην  ελληνική δισκογραφία. Τέλος, στο «Γητεμένο παιδί» και στο «Βλακόστρωτο», με samples από τη μουσική και τη φωνή του Μάνου Χατζιδάκι και τον B.D. Foxmoor να συνομιλεί σε Α’ πρόσωπο με τον Μάνο, ο πήχης για το ελληνικό hip hop μπαίνει τόσο ψηλά που λίγοι μπόρεσαν να τον δουν και ακόμα λιγότεροι να τον φτάσουν. 

 

 

R 1887438 1432841056 7204.jpeg

FF.C ‎– Κλασσικά Ηχογραφημένα (2004)

Οι FFC, για όσους newschoolάδες δεν γνωρίζουν, είναι ίσως το πρώτο Hip Hop συγκρότημα στη χώρα μας, ιδρυμένο το 1987 στον Βύρωνα, κατέχοντας τον σεβασμό από το σύνολο σχεδόν της νευρικής  hip hop κοινότητας.  Οι μουσικές παραγωγές του Δημήτρη Πετσούκη a.k.a. «Σκηνοθέτης», οι ικανότητες σαν MC του Κώστα Κουρμένταλα a.k.a. «Ρυθμοδαμαστής» και οι επιδόσεις του Θωμά Πυτικάκη a.k.a. "DJ Everlast" στα πλατό, δημιούργησαν ένα από τα πιο θρυλικά συγκροτήματα της χώρας μας.

Αν και το γκρουπ κυκλοφόρησε στα 90s τα σημαντικότερα άλμπουμ του, τα Κλασσικά Ηχογραφημένα (2004), σίγουρα αξίζουν μια θέση σε αυτή τη λίστα. Με 15 τραγούδια συν 2 remixes, οι FF.C χαρίζουν μπόλικο υλικό στο φανατικό τους κοινό, ένα χρόνο πριν το κύκνειο άσμα τους. Κορυφαίες στιγμές το 7λεπτο «Παραμύθι», με τον κοινωνικό του στίχο να ξεχωρίζει, το «Δέκα Πόντους Τακούνι» με τη συμμετοχή της Dog Mother, σχολιάζοντας καυστικά την μουσική διασκέδαση της εποχής, και το reggae «Πάρε Λίγο Φως», που δείχνει το μουσικό εύρος του συγκροτήματος. 

Σήμερα, 15 χρόνια μετά τη διάλυση, ο πάντα δραστήριος Σκηνοθέτης συνεχίζει τα προσωπικά του projects, ενώ η απουσία του Ρυθμοδαμαστή παραμένει αισθητή.  

 

 

 R 2332563 1314638868.jpeg

Ρόδες - Στη Γιορτή Της Φαντασίας (2005)

Μάιος του 2005 και ετοιμαζόμαστε να δώσουμε Πανελλήνιες, ίσως η πιο βαρετή χρονιά της ζωής μου. Κλασική διέξοδος η βόλτα στα δισκάδικα, βρίσκοντας ταυτόχρονα δικαιολογία να αποφύγουμε το διάβασμα.

Τότε τα δισκάδικα εκτός τον άλλων ήταν και το μέσο ενημέρωσής μας, μέσα από το section «Νέες κυκλοφορίες». Εκείνη τη μέρα λοιπόν παρατηρώ σε ένα πολύχρωμο εξώφυλλο τη φάτσα του Νικήτα Κλιντ να τον «νταλώνει» κάπως ο ήλιος, με ένα συγκρότημα γύρω του.

Σαν φανατικός low baper, ένιωσα κάπως μπερδεμένος. Είχαν ήδη ξεκινήσει τα diss μεταξύ B.D. foxmoor και Nικήτα, μετά το μουσικό τους διαζύγιο το 2002. Απ’ τη μια μας επηρέαζε ο B.D. Foxmoor με τα «ποτέ δεν ήταν active member η πουστάρα» (sic), κατηγορώντας τον Νικήτα ως προδότη του low bap, εμπορικό και τρέντυ - και απ’ την άλλη πάντα αγαπούσαμε τρελά X-RAY, οπότε είχαμε κάψα να ακούσουμε συνολικά τη νέα του μουσική πρόταση.

Έβαλα τα ακουστικά του discman για να ακούσω το cd και πρέπει να τα έβγαλα αφού έδωσα Πανελλήνιες, έκανα διακοπές, πέρασα φοιτητής στην Αθήνα, έφτιαξα σπίτι και τους είδα λάιβ στην Τεχνόπολη στο φεστιβάλ Βαβέλ. Hip hop, rock, ska, reggae και άλλα πολλά στοιχειά, επιτέλους μαζί από ένα συγκρότημα με ζωντανό ήχο και τον Νικήτα φωτιά στα μικρόφωνα. 15 χρόνια μετά, το «Για την αγάπη αυτή» ακούγεται ακόμα φρέσκο, ενώ το «Λόγια λόγια» εικονοποιεί σχεδόν ρεαλιστικά την ηλικία εκεί στα 18, με «γήπεδο και ΚΝΕ και αναρχία και σχολείο».  

 

 

R 3362628 1327399189.jpeg

Moriginal Champ System - Athens Zoo (2011)

Ο Νικήτας Κλίντ a.k.a. X-ray είναι γνωστός για την πολυπραγμοσύνη και τη δημιουργικότητα του. Όπως επίσης και για τα πάθη του. Κάπου στο 2010, μετά την εποχή Ρόδες και πριν την εποχή Ροδες United, μαζί με τον Χρίστο Τσάμπουρα αλλά και μία ευρύτερη παρέα μουσικών και καλλιτεχνών, στήνει το project Moriginal Champ system. Στηριγμένο στη λογική των τζαμαϊκανών sound systems, οργανώνει street parties στον Λυκαβητό και το Θησείο, dj sets και performances σε μαγαζιά και αυτοδιαχειριζόμενους χώρους, που φέρνουν το hip hop ξανά στο δρόμο, εκεί όπου γεννήθηκε.

Bρώμικα beats, dubstep, drum’n’bass, roots και reggae στοιχεία και τα μικρόφωνα ανοιχτά για freestyles, με τα raps του Νικήτα ωμά και ακατέργαστα, σουρεαλιστικά και αυτοσχεδιαστικά, «αντιπροσωπεύοντας το ότι να ΄ναι» με δημιουργική ελευθερία.

Το όλο project επιστεγάζεται με το δίσκο Athens Zoo που κυκλοφόρησε το 2011. 22 κομμάτια, συμμετοχές από Βέβηλο, 12ο Πίθηκο, MC Yinka και άλλους πολλούς MC’s, συν το βιβλίο 69 Raps με στίχους του Νικήτα Κλιντ, που σαν άλλος Ηλίας Πετρόπουλος μας αφηγείται ιστορίες απευθείας από τον ζωολογικό κήπο της πρωτεύουσας. «Πάμε για ποτάκι στου Batman, έχει πικάπ/ Κι ας παίζει μπουζουκάκι είναι ‘ντάξει/ στρίβοντας ένα τσιγαράκι στο Κουκάκι/ echo delay στον Χατζιδάκι/ Πορνογραφία κι αλητεία στο σοκάκι…». Από τους πιο ιδιαίτερους και αυθεντικούς hip hop δίσκους τις τελευταίας 20ετίας. 

 

 

 R 9278623 1503404365 4527.jpeg

Βέβηλος - Το Βιβλίο Των Ηρώων Του Δρόμου (2016)

«Είμαι ο Θανάσης κι ορίστε οι ατάλαντοί μου στίχοι/ μα εγώ δεν είμαι ποιητής με λένε αετονύχη/ είμαι Βέβηλος Βέβαιος Βάνδαλος Βάσιμος/ Βύθιος Βρώμικος Βίαιος Βλάσφημος».

Έτσι συστήνεται ο Βέβηλος, ή μάλλον ξανασυστήνεται, μετά τη μουσική αλλά κυρίως μετά τη συνολική αναγέννησή του. Τον Βέβηλο τον θυμόμαστε στα ένδοξα 90’s ως μέλος των θρυλικών Βαβυλώνα, ενός hip hop γκρουπ από την οικογένεια του low bap που ζούσε χρυσές εποχές εκεί γύρω στο ‘98. Η Bεβηλάρα ήδη ξεχώριζε, με χαρακτηριστική xροιά και άνεση στο μικρόφωνο. Στα τέλη των 90’s μάλιστα θεωρούταν άτυπο μέλος τον Active Member. 

Στα επόμενα χρόνια θα βιώσει την προσωπική του Οδύσσεια ως χρήστης, με τις αναγκαστικές παρανομίες που διαπράττει να τον οδηγούν σε 10ετή φυλάκιση. Εκτίοντας την ποινή του, δε σταματά να γράφει στίχους και να δίνει συναυλίες στους συγκρατούμενούς του, σχολιάζοντας τις συνθήκες κράτησης.

Μετά την αποφυλάκιση επιστρέφει δυναμικά στο hip hop, ξεκινώντας τα live κυρίως σε αυτοοργανωμένους χώρους. Μαζεύει τις περιπέτειές του σε στίχους και το 2016 μας παρουσιάζει τον πρώτο του προσωπικό δίσκο, μια αυτοβιογραφία με παραστατικές αφηγήσεις των σωφρονιστικών ιδρυμάτων και των εθισμών, από έναν άνθρωπο που έζησε κυριολεκτικά στο underground και βγήκε δυνατότερος. Φιλτράροντας τις εμπειρίες του, ο Βέβηλος καταθέτει την ψυχή του σε έναν από τους εξομολογητικούς hip hop δίσκους που έγιναν ποτέ.   

 

 

hiphopmesogeiou

Αντίποινα & Social Waste ‎– To Hip Hop Της Μεσογείου (2017)

Οι συντοπίτες μου Social Waste ιδρύθηκαν το 1999 στο Ηράκλειο Κρήτης. Μέλη κι αυτοί της μουσικής οικογένειας του low bap, ξεχωρίζουν μέσα απο τα πάμπολλα τότε  groups της Freestyle Productions.

Κάπου το 2002 τους παρακολουθούσαμε να ανοίγουν τα live των Active Member στο Ηράκλειο, να  διοργανώνουν συναυλίες και φεστιβάλ και γενικά να δημιουργούν hip hop πυρήνα στη Κρήτη.

Ύστερα διαλύθηκαν για περίπου μια δεκαετία.

Ώσπου το 2013, σε μια αντιφασιστική συναυλία στο Σύνταγμα, τους βλέπω ξανά επί σκηνής, χωρίς να έχω την παραμικρή ιδέα για την επανένωσή τους, με ανανεωμένο σχήμα, νέα προσέγγιση, ήχο και στίχο που τσακίζει!

Το συγκρότημα χρησιμοποιεί το hip hop σαν πολιτικό όπλο, εκφράζοντας το σαφές πολιτικό του στίγμα μέσα από τους στίχους του Λεωνίδα, ο οποίος κατέχει διδακτορικό στις πολιτικές επιστήμες και μέσα από τα raps του μας μορφώνει και μας ενημερώνει κοινωνικοπολιτικά. Χαρακτηριστικό τους όμως είναι και η χρήση φυσικών μουσικών οργάνων. Στο Hip Hop Της Μεσογείου (2017) συνδυάζουν τους παραδοσιακούς ήχους και τα όργανα της Μεσογείου με τη φιλοσοφία του hip hop. Λαούτα, ταμπουράδες, Γκάιντες, συμμετοχές από τον Manu Chao και την Μαρία Κώτη (Χαΐνηδες) εώς τον Κωσταντή Παπακωνσταντίνου, σε ένα δίσκο ζωντανό, πολύχρωμο και πολυπολιτισμικό. 

 

 

 R 12012444 1526548657 4031.png

ΛΕΞ -  2XXX (2018)

Τον ΛΕΞ δεν το ήξερα είναι η αλήθεια. Ούτε τώρα μπορώ να πω ότι τον ξέρω καλά. Έτσι κι αλλιώς παρακολουθώ τη φάση αποσπασματικά πλέον και πάνε κάμποσα χρόνια από τότε που σταμάτησα να μπαίνω στο τζι αρ.

Τον είδα πρώτη φορά, όταν ανέβηκε στη σκηνή σαν guest σε ενα live του Βέβηλου στο Academy. Μου έκανε εντύπωση το ότι ενώ το κοινό προφανώς ήταν εκεί για τον Βέβηλο, όταν βγήκε ο ΛΕΞ στη σκηνή, πραγματικά αφηνίασε!

«Απλοί άνθρωποι, καλή παρέα και κάνναβη/ ζορισμένοι μα άνετοι γι’ αυτό κοιτάνε άναυδοι/ 1-3-1-2 όλοι οι μπάτσοι μπάσταρδοι» έλεγε ο ΛΕΞ από τη σκηνή και το κοινό τραγουδούσε μαζί του βγάζοντας το λαρύγγι του, πάνω σε ένα αργόσυρτο, σχεδόν νωχελικό beat.

Για να είμαι ειλικρινής αρχικά με ξένισε το στυλ του, ειδικά έτσι όπως μπήκε εμβόλιμο στα κομμάτια του Βέβηλου, θεωρώντας το κάπως εφηβικό και πρωτόλειο.

Όμως ακούγοντας ξανά, πιο προσεκτικά τον Σαλονικιό ράπερ, κατάλαβα ότι αυτό το πρωτόλειο, το ειλικρινές και το αυθεντικό που βγάζει, είναι αυτό που αγάπησε ο κόσμος και ταυτίστηκε μαζί του. Ο ΛΕΞ δεν πουλάει φιλοσοφία, πολιτική ανάλυση, εξυπνακίστικα στιχάκια, ναρκωτικά γυναίκες και λεφτά, ούτε αλητεία στα στενά. Περιγράφει τη ζωή του μέσα στη μεγαλούπολη, τις παρέες του και τα καθημερινά τους προβλήματα, σαν σύγχρονος αστικός χρονογράφος. Σε μια γλώσσα που το κοινό τη νιώθει δική του και γίνεται η φωνή του. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι στην κάθοδό του στην Αθήνα το καλοκαίρι του 2019 μάζεψε 10.000 κόσμο στο θέατρο Πέτρας, κάτι που ούτε συγκροτήματα-θρύλοι όπως οι Τρύπες δεν είχαν καταφέρει στο παρελθόν. Το σίγουρο είναι ότι ο ΛΕΞ ανεβάζει το hip hop κάνοντάς το δημοφιλές χωρίς ίχνος εμπορικών συμβιβασμών και τεχνασμάτων. Λέγοντας απλά τα πράγματα με τ’ όνομά τους.

Το 2xxx συμπεριλαμβάνεται ήδη στα classics του ελληνικού hip hop, ενός ρεύματος που αποδεικνύεται ίσως πιο διαχρονικό απ’ όλα, μιας και 30 χρονιά μετά την εμφάνισή του βρίσκεται στα καλύτερά του. 

 

 

 R 13338295 1552335053 1659.jpeg

Anser x Eversor - ΑΔΥΤΟ (2019)

O Anser είναι ο Σπαρτιάτης ραπερ που το flow και η ταχύτητά του στο μικρόφωνο προκαλεί ζαλάδα στους υπόλοιπους MCs. Το συγκρότημα στο οποίο ήταν μέλος, τους Flowjob, το ανακάλυψα τυχαία όταν μια μέρα στη Σχολή μας (Γραφιστική) ένα μέλος του γκρουπ και συνάδελφος κατά τ´ άλλα, παρουσιάζει σαν πτυχιακή εργασία του τα εξώφυλλα των albums, τις αφίσες και γενικά προωθητικό υλικό του συγκροτήματος. Έβαλα να ακούσω λοιπόν από περιέργεια, έχοντας  ήδη τότε αποστασιοποιηθεί κάπως απ’ το hip hop, αφού εκείνα τα χρόνια φωνάζαμε «Σιγά μην κλάψω» και «Στην Αμερική».

Το κομμάτι «Εν δράση», με τη γαμάτη λούπα που σε προδιαθέτει εξαρχής θετικά, διέφερε από ότιδήποτε είχα ακούσει μέχρι τότε. Ταχύτητες γρηγορότερες κι απ’ τον Αρτέμη στο «Να τους δω να τρέχουν» ή την «Επιστροφή». Έμαθα ότι η φωνή πίσω από τα «παράνομα» αυτά flows είναι ο Anser, ο οποίος ακολουθεί solo πορεία πλέον, βγάζοντας δισκάρες άρτιες σε τεχνική και αισθητική, κάνοντας χαμό σε ένα τεράστιο κοινό, κρατώντας τα μπόσικα απέναντι από την εμπορική επιτυχία της trap.

«Μετά το Νους Ιθύνων δε χρειαζόταν να βγάλω άλλο δίσκο/
τίποτα πια ν' αποδείξω/ το λόγο δε βρίσκω».
Κι όμως, μετά το Ιθύνων Νους, με το ΑΔΥΤΟ ο Anser αποδεικνύει ότι έχει ακόμα πολλά να πει και ότι το hip hop μπορεί να ελπίζει σε ακόμα καλύτερες μέρες.

LOGIN