ΣΤΗΛΕΣ

Σαν τον κουφό μες το δισκάδικο (ΜΕΡΟΣ Α')

Σαν τον κουφό μες το δισκάδικο (ΜΕΡΟΣ Α')

ΛΟΞΗ ΜΑΤΙΑ: Ο Αχιλλέας Ραζής κρίνει 30 ελληνικούς δίσκους από το εξώφυλλο 

 

Λένε πως είναι λάθος και επιπόλαιο να κρίνεις έναν δίσκο (ή ένα βιβλίο) από το εξώφυλλό του, αλλά για τη συγκεκριμένη στήλη, κάπως σαν παιχνίδι, αποφάσισα να κάνω ακριβώς αυτό. Ξέχνα τη μουσική, ξέχνα τα τραγούδια και συγκεντρώσου στην εικόνα. Παρατήρησε το εξώφυλλο κι αφέσου στην ιστορία που έχει να σου πει. Κάποια πράγματα βέβαια ήταν αδύνατο να τα ξεχάσω. Ως γνήσιος Έλλην, δεν εφάρμοσα εντελώς τους κανόνες του παιχνιδιού. Τέλος πάντων…

Άφησα σκοπίμως κάποια πολύ αγαπημένα έξω, για λόγους ισορροπίας, αλλά και για να μην αφεθώ στις εμμονές μου και σας κουράσω. Ας πούμε ένας ζωγράφος που αγαπώ ιδιαίτερα, ο Τσαρούχης, έφτιαξε πολλά κι όμορφα εξώφυλλα για Θεοδωράκη, Χατζιδάκι, Ξαρχάκο. Το ίδιο κι ο Μόραλης. Αλλά και ο Κυριτσόπουλος, που ιδιαιτέρως θαυμάζω και που θεωρώ πως είναι ένα κεφάλαιο από μόνος του.

Με άλλα λόγια, επέλεξα εξώφυλλα που δεν βρίσκονται «κοντά μου», έτσι ώστε να μπορώ να τα κοιτάξω από απόσταση. Καλή ανάγνωση!

 

 

R 2885395 1324514404.jpeg

Μάνος Χατζιδάκις – Οδός Ονείρων (1962)

Ένα θέατρο σαν τσίρκο του Fellini που λάμπει σε μια μπλε νύχτα. Αστεράκια και φεγγάρι σ’ έναν ουρανό όλο λυρισμό, που ούτε νέφος γνωρίζει, φυσικά ακόμα, ούτε άλλα δυσάρεστα. Το εξώφυλλο το έφτιαξε ο σκηνογράφος της ομώνυμης παράστασης  αλλά και  εικαστικό alter ego του συνθέτη, ο ζωγράφος Μίνως Αργυράκης. Μάλιστα ο Χατζιδάκις εμπνεύστηκε την ομώνυμη μουσική επιθεώρηση, η οποία παρουσιάστηκε στο θέατρο «Μετροπόλιταν» της Αθήνας το 1962, γοητευμένος από το λεύκωμα σκίτσων του με τον ίδιο τίτλο. Η τέχνη του είναι ένας συνδυασμός των κατακτήσεων της φωτισμένης γενιάς του ’30, με μια φινέτσα στη γραμμή που αποπνέει τον ευρωπαϊκό αέρα της εποχής. Ακούω ήδη τη λατέρνα χωρίς καν να χρειαστεί ν’ ακούσω μια νότα απ’ το δίσκο. Κάπως έτσι φαντάζομαι την αρχή της δεκαετίας του ’60 στην Ελλάδα: Aπαστράπτουσα και δροσερή με γοργόνες που κάνουν βαρκάδα στις αθηναϊκές γειτονιές. Στις σκοτεινές γωνίες τους όμως παραμονεύουν οι παρακρατικοί και οι μελλοντικοί δικτάτορες… 

 

 R 7217523 1436396561 3738.jpeg

Αρλέτα – Αρλέτα (1966)

Σύγχρονη φυσιογνωμία.  Αν δεν ήμασταν στο 1966 και δεν υπήρχαν αυτά τα λίγο παλαιομοδίτικα γράμματα, θα μπορούσαμε να έχουμε ένα εξώφυλλο μιας τωρινής εναλλακτικής singer-songwriter (με τη μελόντικα κρυμμένη κάτω απ’ το μανίκι της).  Arleta – With My Back To The Wall θα μπορούσε να λέγεται o δίσκος. Η Αρλέτα δεν γελούσε πολύ και ήταν  χαμηλόφωνη δημοσίως (και σ’ αυτό σύγχρονη!),  το συμπεραίνουμε αυτό απ’ τα σχετικά  βίντεο που βρίσκουμε στο YouTube.  Ένα  σχεδόν παιδικό πρόσωπο, με χτένισμα α λα Beatles, έντονα μάτια που κοιτάζουν με ευθύτητα το φακό. Προσπαθεί να δείχνει σίγουρη και λίγο βαριεστημένη. Πίσω απ’ όλα αυτά κρύβεται η ντροπή της. Δεν καταλαβαίνουμε εάν είναι κορίτσι ή αγόρι (άσε που δεν μας νοιάζει κιόλας). Εμένα πάντως μου θυμίζει αρκετά τον Donovan, τον σύγχρονό της σκωτσέζο τροβαδούρο. Φοράει πουκάμισο και ακουμπάει στην κιθάρα σαν στήριγμα. Ίσως για ν’ αντέχει την αφόρητη πραγματικότητα γύρω της, ή ίσως απλά για να πετύχει η φωτογραφία.  Ο φωτογράφος μπορεί και να την πείραξε λίγο «έλα, πάρε μια πιο χαμογελαστή πόζα, για εξώφυλλο δίσκου ποζάρεις!». Την έστησε εκεί σ’ ένα σαγρέ τοίχο, κάποιας μπουάτ ίσως, μιας απ’ αυτές που σύχναζαν τέτοια παιδιά με κιθάρες.  Το εξώφυλλο που προέκυψε, θύμιζε πολλά άλλα εξώφυλλα: Σε παρόμοιους τοίχους, με παρόμοιες πόζες, σε πόλεις της Αμερικής και της Ευρώπης,  πολλά παιδιά που έμοιαζαν με την Αρλέτα, είχαν ήδη ξεκινήσει έτσι και είχαν πολλά να πουν. 

 

 R 14714981 1580176542 2504.jpeg

Μάνος Λοΐζος – Ο Σταθμός (1968)

Το μεγαλόπρεπο, λιονταρίσιο κεφάλι ενός νέου συνθέτη με μαύρο ζιβάγκο, παρουσιάζεται μισοφωτισμένο σ’ αυτό το εξώφυλλο. Ο τρόπος φωτογράφισης θυμίζει το στυλ πολλών εξωφύλλων των συγκροτημάτων της βρετανικής εισβολής, μόλις λίγα χρόνια πριν. Στην ελληνική εκδοχή του, η μελαγχολία είναι διάχυτη. Μην ξεχνάμε πως βρισκόμαστε πια στην καρδιά της δικτατορίας. Τα πράγματα ήταν σχεδόν αδύνατο να δείχνουν χαρούμενα. Ακόμα και οι λάμψεις του διερχόμενου τρένου που φαίνονται στο βρεγμένο τζάμι, αντί να δημιουργούν τη χαρά της προσμονής γι αυτό που θα έρθει, εντείνουν την αγωνία και δημιουργούν μιαν αίσθηση απειλής. Όλως παραδόξως αυτή η ατμόσφαιρα διαλύεται με το άκουσμα του πρώτου track του δίσκου, που δεν είναι άλλο απ’ το «Δελφίνι Δελφινάκι». 

 

R 2399256 1404319418 9150.jpeg

Πλέσσας, Παπαδόπουλος – Ο Δρόμος (1969)

Ένας δρόμος με προοπτική, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Ένα ζευγάρι χάνεται στο βάθος. Βρισκόμαστε στο τέλος της δεκαετίας του ’60 κι όπως προαναφέραμε η Χούντα καλά κρατεί. Κι όμως αυτό το ωραίο εξώφυλλο με τα χρωματιστά  νεοκλασικά και τον  καταγάλανο ουρανό, πιθανότατα σε μια μικροαστική συνοικία της Αθήνας, σε τίποτα δεν θυμίζει τα «σκοτεινά» εκείνα χρόνια (κάτι αντίστοιχο ισχύει και για τις ταινίες του εμπορικού κινηματογράφου της εποχής). Ούτε προμηνύει, φυσικά, την «έκρηξη» της Αντιπαροχής, που πιθανότατα να μετέτρεψε κι αυτόν ακόμα το γραφικό δρόμο σε λεωφόρο με πολυκατοικίες. Ο Σπύρος Βασιλείου, ο καλλιτέχνης πίσω απ’ το εξώφυλλο, ήταν ζωγράφος με «ελληνικά θέματα» αλλά και μιαν αδιόρατη pop αίσθηση (εάν είσαι κάπως παρατηρητικός θεατής). Απολύτως συνεπές με την αίσθηση που αποπνέει το εξώφυλλο, είναι και το περιεχόμενο του δίσκου. Μικρές καθημερινές ιστορίες που θα μπορούσαν όλες να εκτυλίσσονται εντός κι εκτός των ταπεινών σπιτιών της ζωγραφιάς. Μ’ αυτές τις ιστορίες μπήκε εκείνη την περίοδο ο Έλληνας στην πολυκατοικία και δημιούργησε το νέο είδος του «νεοέλληνα» που όλοι γνωρίζουμε. Είμαστε κι εμείς μέρος αυτού του νέου προφίλ.  Αυτός είναι ο πιο εμπορικός δίσκος στην Ελλάδα, τίποτα δεν είναι τυχαίο. Να μην ξεχνάμε πως την ίδια χρονιά (1969) κυκλοφόρησε στη δισκογραφία ένας άλλος «δρόμος», όχι τόσο ταπεινός όσο αυτός, το εμβληματικό Αbbey Road

 

R 3717793 1415720454 9990.jpeg

Socrates Drank The Conium – Socrates Drank The Conium (1971)

Σ’ έναν ψυχεδελικό μωβ παράδεισο με υπερμεγέθεις νεραντζιές, μια σκάλα με μωβ χαλί οδηγεί σε μιαν αψιδωτή πόρτα, που εντός της απροσδιόριστα μαύρα χέρια ζητούν βοήθεια (;) ή περιμένουν τον φιλόσοφο να βγει στη σκηνή ως άλλος ροκ μεσσίας. Ο φιλόσοφος όμως «εκοιμήθη» για πάντα. Το κύπελλο με το μαύρο δηλητήριο έχει χυθεί, ήπιε λίγο και δεν πρόλαβε να τελειώσει το υπόλοιπο. Αυτό είναι απόλυτα σαφές, μιας και παρουσιάζεται στο πρώτο πλάνο της όλης σύνθεσης. Προσπαθώντας να συγχρονίσει το «βήμα» του  με το διεθνές progressive κλίμα της εποχής, το εξώφυλλο του Μανώλη Μαριδάκη μας κερδίζει, εν μέρει. Κι αυτό γιατί ενώ καταφέρνει, αισθητικά, να μας βγάλει απ την εσωστρεφή μιζέρια της ύστερης δικτατορικής περιόδου, όπου σχεδόν όλα ήταν ή φουλ Βοσκόπουλος ή φουλ παράνομος Θεοδωράκης, αυτό γίνεται κοπιάροντας μια «ξένη» αισθητική, μη αφομοιωμένη και μάλιστα με λίγα χρόνια καθυστέρηση μιας και θυμίζει τα αντίστοιχα διεθνή εξώφυλλα ροκ δίσκων του ’67 κι όχι του ’71. Για να γίνει σαφέστερο αυτό που θέλω να πω, σας παραπέμπω στο εξώφυλλο του Ακριθάκη για τον Μπάλλο που κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά: Το στοιχείο της οικουμενικότητας κατακλύζει αυτήν τη ζωγραφιά, εκεί η αφομοίωση επιτυγχάνεται και ο διάλογος με τη διεθνή ροκ κουλτούρα γίνεται επί ίσοις όροις. 

 

R 4623508 1503229327 4360.jpeg

Γιάννης Μαρκόπουλος – Ιθαγένεια (1972)

Ένα μεταφυσικό τοπίο με πένθιμους ξαπλωτούς κίονες κι ένα απόκοσμο φως, σαν έκλειψη ηλίου ή σαν πανσέληνος που εκρήγνυται. Μια πατρίδα που μοιάζει να έχει παραδοθεί στη μοίρα της, συνηθίζοντας ένα ζοφερό σκηνικό που παγιώνεται και τραβάει στο διηνεκές, μέχρι που μια λάμψη την φωτίζει αλλιώς προσπαθώντας να την αναστήσει.

Ο περίεργος αυτός πίνακας του ζωγράφου Δημήτρη Μυταρά, που μεταξύ άλλων είχε φτιάξει και το πολύ διαφορετικό εξώφυλλο του Απόψε Αυτοσχεδιάζουμε του Χατζιδάκι,  με λίγη φαντασία θα μπορούσε να ήταν κατάλληλος  για δίσκο progressive rock συγκροτήματος της εποχής. Παρ' όλ' αυτά κι έτσι δένει άψογα με το υλικό των Γ. Μαρκόπουλου και Κ.Χ. Μύρη, καθώς και με την ξερή φωνή του Ξυλούρη. Ωραίο «αιχμηρό» εξώφυλλο,  που ταιριάζει με την πολύ ενδιαφέρουσα, όλο «γωνίες» μουσική του συνθέτη απ την Κρήτη αλλά και με το μότο του «Επιστροφή στις Ρίζες». Αν το καλοσκεφτεί κανείς είναι ένας ροκ δίσκος που αντί για ηλεκτρικές κιθάρες έχει σαντούρι και λύρα. 

 

R 3596501 1368044808 1734.jpeg

Τόλης Βοσκόπουλος – Στιγμές Αγάπης… (1972)

Το γαλανό, και αρκούντως παγερό ώστε να σε κρατήσει σε κάποιαν απόσταση, βλέμμα του λαϊκού ειδώλου, βρίσκεται στο κέντρο της σύνθεσης ενός κατά τ’ άλλα κατακόκκινου εξωφύλλου. Άλλωστε προσφέρει μόνο στιγμές αγάπης κι όχι όλο το «πακέτο». Στο φόντο ένας κήπος,  λουλουδάτη τέντα, παρόμοια μ’ αυτή που είχε η γιαγιά μου μια εποχή. Οι καιροί αλλάζουν κι ο Έλληνας, της πολυκατοικίας πια, αρχίζει και γίνεται «προνομιούχος» και μπορεί σιγά-σιγά ν’ αποκτήσει και εξοχικό. Ένας θεός της εποχής με χίπικο μπλουζάκι και βαρύ σταυρό στο άτριχο στέρνο του, ο Τόλης, ραγίζει καρδιές με το ένρινο πάθος του. Άλλωστε για τους περισσότερους η ζωή δεν ήταν Αντίσταση στη Χούντα. Πέρα απ’ τη μελαγχολία που δημιουργούσε σε αρκετούς η μακρά παραμονή των συνταγματαρχών και το ανέφικτο, όπως διαγραφόταν ακόμα τότε, της πτώσης τους, πολλοί άλλοι, όχι απαραίτητα «Χουντικοί», συνέχιζαν μια κανονική ζωή με εξορμήσεις τα σαββατόβραδα, νυχτερινά κέντρα και λαϊκά είδωλα. Μάλιστα το καθεστώς ευνοούταν απ’ αυτήν την «κανονικότητα». Για να μην παρεξηγηθώ, ξεκαθαρίζω ότι τραγουδιστές σαν τον Βοσκόπουλο ουδεμία σχέση είχαν μ’ όλα τα παραπάνω. Βοηθήθηκαν πάντως απ’ αυτό το κλίμα. Και έδωσαν με τη φωνή τους, την ομορφιά τους και με τα εντυπωσιακά εξώφυλλά τους μια λάμψη ευρωπαϊκή, που ως στερημένοι κάτοικοι μιας βαλκανικής ακόμη χώρας (και μάλιστα στο γύψο) την είχαμε ανάγκη, έστω και στο πίσω μέρος του μυαλού μας. Συνέπεια μορφής και περιεχομένου, λοιπόν, τα ωραία τραγούδια του δίσκου που κουμπώνουν μια χαρά με το εξώφυλλο. Και καταπληκτική γραμματοσειρά με το τελικό «S» να μας υπενθυμίζει ότι σε λίγα χρόνια θα «γίνουμε Ευρώπη». 

 

R 3103515 1315914058.jpeg

Κηλαηδόνης, Νεγρεπόντης - Τα Μικροαστικά (1973)

Μετά απ’ αυτόν του Τόλη, άλλος ένας κόκκινος δίσκος, απ’ τους πιο εμβληματικούς. Μινιμαλισμός. Μια λευκή θήκη  μ’ ένα παραθυράκι στη μέση που αποκαλύπτει την ετικέτα του και λίγο απ το κατακόκκινο βινύλιό του. Ο θείος μου τον είχε, θυμάμαι, στη δισκοθήκη του, και μου είχε κάνει τρομερή εντύπωση. Αυτός μαζί μ’ έναν άλλον με ροζ βινύλιο, μουσική του Henry Mancini για το Ροζ Πάνθηρα, που είχε η ξαδέρφη μου, είναι απ’ τα πολλά ωραία αντικείμενα που θυμάμαι μικρός στο σπίτι τους. Αντίθετα απ το λιτό αποστασιοποιημένο εξώφυλλο τα Μικροαστικά βρίθουν από ιστορίες που περνάνε με πλάγιο τρόπο όλο το κλίμα της τότε κοινωνίας. Πριν καν ακούσεις το δίσκο το καταλαβαίνεις απ’ τους  τίτλους: Κάποιος παλιός συνάδελφος, Εργένης, Ο Γάμος, Ξερίζωμα . Οι τίτλοι του Γ. Νεγρεπόντη με αφήνουν να υποψιαστώ όσα το λευκό εξώφυλλο αποκρύπτει. Τώρα πια ως ενήλικος  αναρωτιέμαι, πώς και πέρασε απ’ τη λογοκρισία της χούντας αυτό το βινύλιο; Δεν ήταν κόκκινο πανί για τους λογοκριτές; H αλήθεια είναι πως το  ’73, το καλοκαίρι, στο πλαίσιο του σχεδίου «φιλελευθεροποίησης του καθεστώτος» που εμπνεύστηκε ο Παπαδόπουλος, η κυβέρνηση Μαρκεζίνη χαλάρωσε κάπως τη λογοκρισία ή είχαν βαρεθεί κι αυτοί, δεν ξέρω. Από τη μια μεριά, βέβαια, έκοβαν ασήμαντες λέξεις (έκοβαν και σημαντικές αλλά και ολόκληρα τραγούδια ), απ’ την άλλη ως  γνήσιοι βαλκάνιοι μπουνταλάδες άφησαν το «Ο Γιώργος» ένα τραγούδι που «φωνάζει» Γιώργος Παπαδόπουλος, και επέτρεψαν τελικά την κυκλοφορία ενός κατακόκκινου δίσκου όλο υπονοούμενα. Ευτυχώς για μας. 

 

R 3499362 1410080450 8443.jpeg

Ακρίτας – Ακρίτας (1973)

Μια μακρυμάλλικη φιγούρα αιωρείται στο διάστημα. Μια εικόνα που σου μένει. Μ’ ένα ωραίο κολάζ (ξέρετε, αυτόν τον μακρινό πρόγονο του Photoshop) και μια άσχημη γραμματοσειρά που «κλωτσάει», το βραχύβιο prog rock συγκρότημα του ταλαντούχου μουσικού Σταύρου Λογαρίδη, παρουσιάζεται στη δισκογραφία στον απόηχο της διάλυσης των δημοφιλέστατων Poll. Τo δικό μας Space Oddity, θα τολμούσα να πω. Η φιγούρα του εξωφύλλου θα μπορούσε να είναι ο ίδιος ο Λογαρίδης εκείνης της εποχής, που απελευθερωμένος πια απ’ τον γοητευτικό αλλά περιοριστικό ήχο του προηγούμενου σχήματός του, απλώνεται σε πιο προχωρημένα progressive πεδία. Μια άλλη ερμηνεία, βέβαια, θα μπορούσε να είναι και η φάση «Χαμένος στο Διάστημα» που όλοι οι μουσικοί περνάνε όταν διαλύεται το συγκρότημά τους και δεν ξέρουν πού πατούν και πού πηγαίνουν. Αξίζει ν’ αναφερθεί πάντως, πως στιχουργός των κομματιών του δίσκου είναι ο μετέπειτα γνωστός σκηνοθέτης Κώστας Φέρρης. Λέτε να ‘ναι αυτός τελικά στο εξώφυλλο; 

 

R 5616804 1459621950 3057.jpeg

Μίκης Θεοδωράκης – Τα Τραγούδια Του Αγώνα (1974)

Έχοντας περισσότερες  μπούκλες στο επιβλητικό του κεφάλι, ο Μίκης επιστρέφει με τραγούδια βγαλμένα, λες, απ’ τη φωτιά. Δυο πουλιά, αριστερά και δεξιά, τσιμπολογούν με το ράμφος τους  ένα κόκκινο δέντρο που καίγεται. Στο μέσον της σύνθεσης, ένας άγγελος μας κοιτάζει κατάματα, ενώ πλέει σε μια κόκκινη θάλασσα (αίματος;). To χαρακτικό της Ξανθίππης Μίχα - Μπανιά με την αριστερή folk αισθητική, που έκανε θραύση τότε, ήταν η τελική εικόνα που επιλέχθηκε για να «ντύσει» την επίσημη κυκλοφορία αυτών των πολύ δυναμικών τραγουδιών τα οποία ήταν ήδη στα χείλη αντιστασιακών και αυτοεξόριστων στο Λονδίνο την περίοδο της επταετίας, κάτι σαν σήμα κατατεθέν, δηλαδή, της θυσίας των αγωνιστών συμπατριωτών τους. Κάποιοι επιτήδειοι μάλιστα εκεί, σκέφτηκαν να τα τυπώσουν με άλλο εξώφυλλο και τίτλο November 1973: The Greek Rebellion, εκμεταλλευόμενοι τα γεγονότα του Πολυτεχνείου. Πάλι καλά που άφησαν και τα ονόματα των δημιουργών. 

 

R 5410273 1392664722 8707.jpeg

Στέλιος Καζαντζίδης – Υπάρχω (1975)

Μάτια κλειστά κι αληθινό πάθος. Ο καημός ανάγλυφος στο σκαμμένο πρόσωπο του λαϊκού τραγουδιστή. Ο  φωτογράφος Αλέξης Σοφιανόπουλος με αυτό το ωραίο πορτραίτο του Στέλιου Καζαντζίδη σε  καφέ αρσενικές αποχρώσεις, τα λέει όλα . Πολλοί αντιμετωπίζουν το είδωλο «Στελάρας» με μια κάποιαν αμφιθυμία, ανάμεσά τους κι εγώ, αλλά πρέπει να παραδεχτώ ότι η ένταση που βγάζει αυτό το πρόσωπο είναι γνήσια, μορφή και περιεχόμενο ταυτίζονται απολύτως. Ο τραγουδιστής ΥΠΑΡΧΕΙ και είναι μόνος στο γήπεδο αυτό (δεν χρειάζεται  καν ο τίτλος από κάτω για να το επιβεβαιώσει).  Η πληθωρική του μορφή εκτοπίζει, αδίκως τις πιο πολλές φορές, το όνομα και την αξία του ταλαντούχου νεαρού συνεργάτη Χρήστου Νικολόπουλου, καθώς βέβαια και του στιχουργού Πυθαγόρα. Είναι ήδη η εποχή που οι τραγουδιστές αρχίζουν να απελευθερώνονται απ τα «δεσμά» των δημιουργών - και συμβολικά αυτό φαίνεται στην εικόνα αυτή, που με το ζόρι κρατιέται να μη σπάσει τα στενά όρια του κάδρου. Είμαι πεπεισμένος ήδη ότι αυτό που θ’ ακούσω θα είναι πολύ δυνατό. Σίγουρα πάντως δεν είναι μουσική για τσάι με αθώες τενίστριες.  

 

R 3607292 1337166458 8940.jpeg

Κώστας Τουρνάς – Στο Σινεμά (1976)

Θα σας πω τι μου συμβαίνει με τον Κώστα Τουρνά: Εκεί που λέω ότι είναι ένας ταλαντούχος μουσικός αλλά κι ένας αντιγραφέας με υψηλά ξένα πρότυπα (το εξώφυλλο θα μπορούσε να είναι του Bowie ή των Kinks), τα οποία προσαρμόζει έξυπνα στα ελληνικά πράγματα, μετά παρατηρώ όλα όσα έχει κάνει και διακρίνω σ’ αυτήν την «ξενομανία» γερές δόσεις ειλικρίνειας. Ντυμένος σαν δανδής άλλων εποχών, πολλές δεκαετίες μάλιστα πριν διαδοθεί ευρύτερα ο όρος “vintage”, o 27χρονος ποπ τραγουδιστής ποζάρει μέσα σ’ ένα art nouveau κυκλικό πλαίσιο σαν παλιό καθρέφτη.  Ήταν μια διεθνής μόδα, αυτή η «αναπαλαίωση» στην ποπ. Πολλοί μουσικοί, γύρω στα 30, ανικανοποίητοι από το λαμπερό αλλά εφήμερο «παρόν» βουτούν το υλικό τους στη σιγουριά του παρελθόντος.  Πολλοί το παίρνουν ξώφαλτσα, σαν στιλ μόνο, κάποιοι λίγοι φτιάχνουν αριστουργήματα. Ο Κώστας Τουρνάς, προσπαθώντας να κάνει μια σοβαρή ποπ, εντάσσει  ό,τι μπορεί απ’ τις διεθνείς τάσεις στην εγχώρια μοντέρνα μουσική της νεολαίας (μιας και σ’ αυτήν απευθύνεται) και τα καταφέρνει εδώ, μ’ ένα εξώφυλλο που δεν κρύβει τις προθέσεις του: Με πρόσχημα ένα παλιό σινεμά   βουτάει στις αναμνήσεις των παιδικών κι εφηβικών του χρόνων. Τι την ήθελαν, όμως,  αυτή την ανεκδιήγητη γραμματοσειρά; 

 

R 4555842 1368872453 1683.jpeg

Aλέκα Κανελλίδου – Έλα Στο Σήμερα (1977)

Mια γυναίκα με μελαγχολικά μάτια και ωραίο φόρεμα που αφήνει εκτεθειμένους τους ώμους της, μας κοιτάζει σοβαρή. Ο τίτλος «Έλα Στο Σήμερα» που εμφανίζεται με απλή, ευδιάκριτη γραμματοσειρά μόλις λίγα χιλιοστά κάτω απ τα χείλη της και μοιάζει με φράση που έχει ειπωθεί απ’ την ίδια μόλις πριν λίγα δευτερόλεπτα, δεν έχει ίχνος παράκλησης . Η σοβαρότητα του βλέμματος δεν μας αφήνει περιθώρια να το σκεφτούμε: Είναι αυτονόητο ότι πρέπει να έρθουμε στο σήμερα κι ότι πρέπει να ξεκολλήσουμε απ’ ότι μας  κρατάει αγκιστρωμένους στο παρελθόν. Δεν μας το λέει ιδιαίτερα η ομορφιά της, δεν μας το λένε οι μόδες που έρχονται και παρέρχονται, μας το λέει αυτή, μια γήινη γυναίκα που δεν επιτρέπει τις σαχλαμάρες και μας επαναφέρει σε τάξη. Η εικόνα της γυναίκας έχει αλλάξει στα μέσα των ‘70s, δεν είναι πια η «γατούλα» Αλίκη Βουγιουκλάκη, ούτε βέβαια η θυμωμένη γυναίκα με την υψωμένη γροθιά Μαρία Φαραντούρη. Μια άλλη περίοδος ξεκινάει. Τώρα έχεις βρει μια γυναίκα που θα μπορείς να ζήσεις για τα επόμενα χρόνια. 

 

R 3096858 1364568358 5789.jpeg

Γιώργος Νταλάρας – Οι Μάηδες Οι Ήλιοι Μου (1978)

Δε νομίζω ότι ήθελαν να το κρύψουν: Το εξώφυλλο παραπέμπει ευθέως στο κύκνειο άσμα των Σκαθαριών, το Let It Be. Σ’ ένα σοβαρό μαύρο φόντο, τέσσερις φωτογραφίες του νεαρού μακρυμάλλη τραγουδιστή σε διαφορετικές πόζες, μ’ ένα διακριτικό λεπτό άσπρο πλαίσιο. Το συγκρότημα του ενός δηλαδή. Μοναδική παραφωνία ίσως (και είναι μεγάλη αμαρτία να μιλάς για παραφωνία όταν αναφέρεσαι σε δίσκο του Νταλάρα), είναι η υπερβολικά γλυκερή γραμματοσειρά στο πάνω μέρος της σύνθεσης. Θα μου πείτε, άλλες εποχές τότε, ρομαντικές, κι άλλη αισθητική, οπότε μπορώ να το δεχτώ. Ένα περίεργο είναι ότι στο εξώφυλλο δεν αναγράφεται ο τίτλος του δίσκου. Από αλλού μάθαμε ότι τιτλοφορείται έτσι. Άλλο περίεργο είναι που κρατάει στις δυο απ’ τις τέσσερις φωτογραφίες κιθάρα. Πουθενά μπουζούκι, ούτε ούτι. Οπότε προετοιμάζομαι ν’ ακούσεω protest songs από κάποιον τρελαμένο folkie που επιμένει να παίζει στα κατσάβραχα και στον στίβο ενός ποδοσφαιρικού γηπέδου, εν έτει 1978. Σταματάω, γιατί άμα συνεχίσω θα βρω κι άλλα… 

 

R 4454056 1365317327 8621.jpeg

Νίκος Νομικός – Ένα Αστέρι Γεννιέται (1979)

«Γίναμε Ευρώπη», τελικά. Προάγγελος του look των λαϊκών τραγουδιστών-γόηδων της επόμενης δεκαετίας είναι αυτό το πρωτοποριακό εξώφυλλο του τέλους της δεκαετίας του ‘70. Κουρεμένος (για τα δεδομένα της εποχής), γραβατωμένος, με σπορ υφασμάτινο παντελόνι και παντοφλέ παπούτσια (όσο μας επιτρέπει να δούμε το νεφελώδες εφέ στα πόδια). Θα μπορούσε να είναι ένα νέος υπάλληλος σε τράπεζα, που δεν πάει πια με το κορίτσι του στις ταβέρνες αλλά στις ντισκοτέκ. Τέρμα οι φαβορίτες, οι καδένες, οι μεγάλοι γιακάδες και τα παντελόνια καμπάνα. Ακόμα και το φόντο είναι ουδέτερο , άσπρο και καινούριο, σαν χώρος που μόλις νοικιάστηκε. Θα μπορούσε να είναι new waver, αλλά είναι λαϊκός τραγουδιστής στο κατώφλι των ‘80s. Περίπου δέκα χρόνια αργότερα ο «Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου» θα κλέψει το αστεράκι απ’ το εξώφυλλο και θα το χρησιμοποιήσει ως δικό του  σύμβολο…

(Δες τo Β' μέρος του άρθρου ΕΔΩ)

LOGIN