ΣΤΗΛΕΣ

Αλίμονο σ' αυτούς που δε δακρύσανε

Αλίμονο σ' αυτούς που δε δακρύσανε

ΠΑΙΖΕΙ ΚΑΜΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ; Ο Βύρωνας Κριτζάς σε κείμενα που κανείς δε διαβάζει. 

 

 

Κάποια πράγματα δεν περιγράφονται με λόγια. Αλλά για πάμε λίγο.

Το περίφημο medley από το δίσκο Λαϊκά ’76 του Δημήτρη Μητροπάνου, γνωστό με το γενικό τίτλο «Αλίμονο», είναι για ‘μένα το απόλυτο λαϊκό τραγούδι καψούρας. Δε θυμάμαι πότε το άκουσα πρώτη φορά. Το σίγουρο είναι ότι έφτασε στα αυτιά μου ως κάτι underground. Μια καταβύθιση, μέσα απ’ τον αργοκίνητο νταλκά της εισαγωγής, στον κόσμο του λούμπεν σκυλάδικου. Κάτω απ’ τα σπασμένα πιάτα και τις γαρδένιες, κάτω απ’ τις σόλες των αντρικών παπουτσιών, κάτω απ’ όλα.

Ο τραγούδι αυτό, που χωρίς καμία εξεζητημένη λέξη ή φράση νοηματοδοτεί όλο το δράμα του ερωτευμένου, έχει κάτι το τελικό. Κάτι το συμπερασματικό. Αυτό που λέμε «εν κατακλείδι».

Ήξερε ο Μητροπάνος εν έτει 1976 ότι το «Αλίμονο» θα λάμβανε μυθικές διαστάσεις, αποτελώντας το showstopper των μελλοντικών του εμφανίσεων; Σίγουρα όχι. Ένα απλό medley ήταν, που μπήκε στο δίσκο τελευταία στιγμή έπειτα από ιδέα του ενορχηστρωτή Σπύρου Παπαβασιλείου, για να αυξήσει τη διάρκεια. Σα να λέμε, δεν έχουμε άλλα κομμάτια Μήτσο, άντε πες δυο-τρεις διασκευές να φύγουμε.

Και τότε πώς του ήρθε να βγάλει τόσο πάθος στην ερμηνεία; Τραγουδούσε για κάτι το οποίο είχε ζήσει; Τραγουδούσε σκεπτόμενος κάτι συγκεκριμένο; Ο Τάκης ο Μουσαφίρης μπορεί να ξέρει. Εγώ όχι. Ο μύθος λέει πως ο Μητροπάνος άδειασε ένα μπουκάλι ουίσκι πριν την ηχογράφηση, αλλά προσωπικά η εξήγηση αυτή δε με καλύπτει.

Ακούγοντας τον τρόπο που ανασαίνει πριν τη φράση «αλίμονο σ’ αυτούς που δε δακρύσανε/ ζωή την ομορφιά σου δε γνωρίσανε» και κατά τη διάρκεια αυτής, νομίζω πως ναι, ήξερε για τι πράγμα τραγουδούσε. Ακόμα κι αν δεν μπορούσε να το εκφράσει όπως ο στιχουργός Σάκης Καπίρης.

Μητροπάνος Αλίμονο

Τα τρία τραγούδια που ενώθηκαν για να συγκροτήσουν το medley είναι τα «Δυο νύχτες», «Αλίμονο» και «Θέλω απόψε να σου γράψω». Η δύναμη του αποτελέσματος οφείλεται βασικά στον τρόπο που το ένα συμπληρώνει το άλλο. Και θα εξηγήσω ακριβώς τι εννοώ.

Ακούγοντας το «Αλίμονο» σκέτο, στην πρώτη εκτέλεση του Κωστή Χρήστου, αντιλαμβάνεσαι πως ο ήρωας του τραγουδιού δεν είναι μόνος. Μπορεί να πληγώθηκε, μπορεί να ταλαιπωρήθηκε, αλλά τώρα έχει κατακτήσει το αντικείμενο του πόθου του. Στην εκτέλεση του Μητροπάνου, όμως, οι ίδιοι στίχοι, αποκτούν μιαν άλλη βαρύτητα. Γιατί ξέρεις τι έχει προηγηθεί. Το μαθαίνεις στις «Δυο νύχτες», που προηγούνται. Ο ήρωας έχει χάσει το πρόσωπο που αγαπάει. Σ’ αυτό το βαρύ κλίμα, η μεταβατική πλέον φράση «χωρίς την αγάπη σου/ θα ήμουνα μόνος», σηματοδοτεί τη στιγμή που ο άνθρωπος αυτός βρίσκει τη δύναμη να σηκωθεί ψηλότερα απ’ το δράμα του και βλέπει τη μεγάλη εικόνα: Η ομορφιά της ζωής είναι το δάκρυ. Αυτό είναι «του κόσμου το νόημα». Ο χαμένος στον έρωτα, έζησε κάτι πολύτιμο. Είναι τελικά κερδισμένος. Εξ ου και «αλίμονο σ’ αυτούς που δε δακρύσανε».

Οπότε όλα καλά; Είναι χαρούμενος ο ήρωας του τραγουδιού;

Μπα, δε θα το λέγαμε... Το medley τελειώνει με το «Θέλω απόψε να σου γράψω». Αφου το φιλοσόφησε, επιστρέφει στα ίδια. Θέλει απόψε να της γράψει, μα φοβάται μήπως κλάψει. Στο τέλος, απολύτως ταιριαστά, το μπουζούκι παίζει το θέμα της εισαγωγής...

Στο βιβλίο Δημήτρη του Ευθύμη Φιλίππου, αναφέρεται ότι ο Μητροπάνος είχε συγκεκριμένη θέση σε όλα τα δωμάτια του σπιτιού. Το διάβασα και μου ‘κανε εντύπωση. Μετά σκέφτηκα ότι το ίδιο ισχύει και για τον πατέρα μου. Οι άντρες έχουν συγκεκριμένες θέσεις στο σπίτι. Αντίθετα οι γυναίκες μπορούν ευκολότερα ν’ αλλάζουν. Τίποτα, βέβαια, δεν είναι απόλυτο.

Ο Μητροπάνος τραγουδούσε το «Αλίμονο» με κλειστά μάτια, βαστώντας το μικρόφωνο οριζόντια. Κανένας δεν τον ενοχλούσε όταν το έλεγε. Προς το τέλος της ζωής του τα σακάκια του έπεφταν μεγάλα, όμως μπορούσε ακόμα να επαναλαμβάνει αυτή τη μαγική στιγμή από το 1976 σα να τη ζούσε ξανά.

Νομίζω πως ήξερε για τι πράγμα τραγουδούσε. Και νομίζω πως ξέρω κι εγώ.

LOGIN